#: locale=en
## Action
### URL
WebFrame_ACD2E6A7_A163_BD9D_41E4_4B2390809E36_mobile.url = https://www.woodlandtrust.org.uk/support-us/give/appeals/llennyrch/
WebFrame_051A517F_26B4_9607_41B1_0BFB18AE8F65_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0518C186_26B4_96F9_41A3_3C546EAD22DC_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0519818C_26B4_9609_41AB_0DFFAD80DEAA_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_ADACF977_EFCE_B2D0_41EB_40FCA77126E9_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_17CC5778_2CB9_74CE_41A6_0E99ED4ECC12_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_ADA3F97E_EFCE_B2D0_41E1_758D15305FBB_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_17C88771_2CB9_74DE_4198_33CF16A0D041_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_17CB776A_2CB9_74C2_41A9_AB390DC7BB92_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_17B7B763_2CB9_74C2_41C0_401DE6E02780_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_17B6775C_2CB9_74C6_41C3_6A203CD664CE_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_17B36756_2CB9_74C2_41A7_8F171A6CFB53_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_17BEF74A_2CB9_74C2_41C5_64EB7DBA6F30_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_17BCF743_2CB9_74C2_41B8_C5C266F6ADE6_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_5B6B1816_64D8_95E9_41D4_96F1013AAE9B_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_17BDC73D_2CB9_7446_41C0_B2655B5FDE15_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_17BBC736_2CB9_7442_41C4_9039906BD846_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_17BBD72F_2CB9_7442_41B3_B653A446B05F_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_17A6A728_2CB9_744E_41AC_AD7CAF3CF2B8_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_1560581E_2CB9_1C45_4191_2D48B84B25EE_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_15607818_2CB9_1C4D_41BF_10B742D5AEC6_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_156F4811_2CB9_1C5E_41C4_23FAE87F7FF1_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_5B65B82F_64D8_9637_41BB_133CB690BE50_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_156F380A_2CB9_1C42_41BF_5FB8459AB49C_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_15A0D2F8_2CA7_0DCE_41B0_B31C7C13E980_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_156A5803_2CB9_1C42_41C4_C1D5F8FE2A71_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_583D8CCB_64A7_8E7E_41AD_980952C22B3D_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_156877FC_2CB9_13C6_41A8_7CB1232F3088_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_155437F2_2CB9_13C2_41C3_B80BB0749C08_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_155247EB_2CB9_13C2_41AB_57F88EE791BE_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_155397E4_2CB9_13C6_41C5_2AC682DA53E9_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_1551D7DD_2CB9_13C6_41C3_3E76A6236E39_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_155147D6_2CB9_13C2_41C0_BCE98582D5FC_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_155C47D0_2CB9_13DE_41B4_FA5B18593E0A_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_59C2DCE5_64A7_8E2A_41A0_677EF6E6E630_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_59C04CD2_64A7_8E6E_41D0_6399AE8F2A6C_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DB694ED8_EFD5_3600_41ED_283D0F32A8A6_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_59C0DCD9_64A7_8E1A_41C9_4A0A5218AC00_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_147C29A7_2CB9_7C42_41B2_68BE2DEBA006_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_59C2ECDF_64A7_8E16_41B1_C45C6B59D94F_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_147C099F_2CB9_7C42_41B3_F547E707E0B2_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_1478C999_2CB9_7C4E_41C6_314D8E1CBED2_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_D2D710D4_DCD9_1DED_41E6_27A37384BB01_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_147B1992_2CB9_7C42_41A6_6178254297C2_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_083528D8_2167_308B_41A6_66C7F28734D3_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_08B53541_2160_F1FD_41A5_73BB8EA8A5D3_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_08E95BEB_2160_F08C_41B4_E8E88487F518_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_08FC9DC9_2160_F08D_41B4_5A0D86F1B3FC_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_08CCDFAE_2160_F084_41B2_2264F0F09766_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_08DCF19B_2161_108C_41C0_EBDA8873A4F3_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_1466698B_2CB9_7C42_41B4_0FF2C815942E_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0FB5FED6_2167_7084_4192_8236AAC145E9_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0FBA7EE2_2167_70BC_4197_43EB13CEAD56_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0FB90EE9_2167_708C_41AB_22938A8A34F1_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0FBECEEF_2167_7084_41B9_6AEE878C3C28_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0FBE7EF6_2167_7084_4191_37300924E277_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0FA38F01_2167_717C_41BC_92E04377EDF3_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_1465A984_2CB9_7C46_41A3_F13DC386D9DA_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0F1EC56C_2167_318B_41C0_CA167E9A6E14_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0F12F574_2167_319B_41B3_2083326D932A_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0F11B580_2167_317B_41BC_8895DD780FB6_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0F178587_2167_3085_41A3_AB549EA53225_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0F16258D_2167_3085_41B4_E1468AC0E865_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0F141594_2167_309B_41A1_96E1751F35B0_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_1461D979_2CB9_7CCE_4199_0638C5B0F559_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0F578E90_2167_709C_41A6_66EF7160A7E3_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0F54DE96_2167_7084_4192_71195DC04D38_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0F54AE9C_2167_7084_41B7_CD0C76A2323C_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0F4AEEA3_2167_70BD_41B8_0F2156731725_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0F4A9EA9_2167_708D_41B5_63F948440584_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0F488EB0_2167_709B_417E_2409BE91FB86_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DB6F7ED2_EFD5_3600_41EB_381D66AB2466_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_172B1F78_23EF_318C_41B2_41113A6B34F7_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_17378F84_23EF_3084_41BC_141CB9223BFD_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_1736BF8B_23EF_308C_41A5_1B4D8B17EDE8_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_1734DF91_23EF_309C_41BA_EB795997EF9F_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_17338F9D_23EF_3084_41BF_A2297430EEB6_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_17314FA4_23EF_3084_41AF_66E4807FABAF_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_146F8972_2CB9_7CC2_4199_F8988A595933_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_173EFFAE_23EF_3084_418C_88AB1575D66B_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_173D8FBA_23EF_308C_41BA_423C16586411_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_173B3FC1_23EF_30FC_41B3_145C497F12A4_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_173AFFC8_23EF_308C_41BE_0D3EC7BBAD4B_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_17386FCE_23EF_3084_419C_9DF305DB8486_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_17077FDA_23EF_308C_419B_7F73B623687F_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_146F196C_2CB9_7CC6_4160_050A28CE694C_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DD0AA357_EFD4_CE00_41E8_A1FCEF819E83_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DD06D35E_EFD4_CE00_41E6_453ABC5D17FB_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DD06C364_EFD4_CE07_41E6_6E89D4A2EA83_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DD00E36A_EFD4_CE00_41D0_76FDE8C4A15B_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DD037370_EFD4_CE00_41DA_F7903AA6154D_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DD7DB377_EFD4_CE00_41D5_BF5DD7DE71DD_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_146D0965_2CB9_7CC6_41BA_68F2E5200655_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DD7FE382_EFD4_CE00_41EB_5A5C22919999_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DD78E389_EFD4_CE00_41DE_41AAD9630BED_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DD7B9390_EFD4_CE1F_41D0_FB7A658DA2CC_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DD75B396_EFD4_CE03_41E9_C9963D0ECB98_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DD74339D_EFD4_CE00_41E3_F9A65F592B8A_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DD7613A3_EFD4_CE00_41CC_FFA5AB669882_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_146AB95F_2CB9_7CC2_41C4_2CE0E1121A56_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_4B5863DF_64D8_9A16_41AA_BAA5E513FECB_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_4B5FD3E4_64D8_9A2A_41BE_B2E79A35D126_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_4B5F93E9_64D8_9A3A_41B2_BD4B6697ED37_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_4B5E23EE_64D8_9A36_41D1_305DBDCD38CE_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_4B5153F3_64D8_9A2E_41CE_3DD957F41A15_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_4B5393F8_64D8_9A1A_41C3_B65E3DE4A3D6_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_14690959_2CB9_7CCF_41C3_DF27FF0E7D85_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_ADD1D960_EFCE_B2F0_41D0_85FA8E6EF21F_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_ADA9096B_EFCE_B2F0_41E2_3C8BAFEECEA3_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_ADAF3971_EFCE_B2D0_41ED_A1F417700318_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DB6A6EDE_EFD5_3600_41EC_8B0B4485020A_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DB6F9ECB_EFD5_3600_41DA_6E1B61FFE32D_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_ADA0C985_EFCE_B230_41D9_90BB29D23E29_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_02B35186_26B5_76F9_41BB_1BAF3B639685_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_5B6E4810_64D8_95E9_41D6_E0978565AFB6_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DB705EBA_EFD5_3600_41E0_F611DDCCE511_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_5B6A981B_64D8_961F_41CD_38F3C34F42C6_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_5B686825_64D8_962B_41D3_55B1530DEAF8_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_5B67D82A_64D8_9639_41D5_8710B4DC3E41_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DB733EC4_EFD5_3600_41B0_DE67919F842C_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0917E86A_2C33_BE9D_4108_51F098B0BBA0_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DB65CEE5_EFD5_3600_41E8_FA9CFC40CA2C_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DB769EAF_EFD5_3600_41EC_2782EE2F52D3_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0913D87F_2C33_BF73_41A0_9E0CF8DEFA11_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_090D8863_2C33_BE93_4199_F866FAED7EDB_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DB031E94_EFD5_3600_41CD_DBA0CD6197BF_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_59C4ECEC_64A7_8E39_41C1_FA92429FF64C_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_15AE02F1_2CA7_0DDE_4199_D4860071F038_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_582C1639_64A7_BA1A_41D4_4B94157928C7_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_582F063F_64A7_BA16_41B9_FC8F031FFF59_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_582F1645_64A7_BA6A_41D0_B6A607C2B8CD_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_5830D64C_64A7_BA7A_41A3_C52ABCF02D92_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_58313652_64A7_BA6E_41C6_12136AD4267C_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_5832C659_64A7_BA1A_41C3_1CE1BFE10078_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_15ACC2EA_2CA7_0DC2_41A5_9CC18984656A_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_051E616D_26B4_960B_41B5_B5586DCA5819_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_051DB173_26B4_961F_41B9_29B4B5CB0EB8_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_D2D710D4_DCD9_1DED_41E6_27A37384BB01.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_15AA02DE_2CA7_0DC2_41A7_A4B297B93B6D_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DB75CEA9_EFD5_3600_41E1_B8127F318542_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_05177198_26B4_9609_417E_7B6346132472_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_15A8C2D8_2CA7_0DCE_41C0_3AE41E39365B_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0515D1A2_26B4_9639_4131_FBD4BAC4BC64_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_051291AE_26B4_9609_41B4_10EA66157754_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0510C1B5_26B4_961B_41C1_A1391122BF25_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_050F41BB_26B4_960F_41C2_B2B5DD8FDB17_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_050C41C7_26B4_9607_41C0_51904261DD58_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_050AC1CE_26B4_9609_41BB_02E8342ADCB0_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_159672CC_2CA7_0DC6_41BA_C091014FDACE_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_02857139_26B5_760B_41BB_E3F6584D5AED_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0280513F_26B5_7607_41B2_B4C7EFCBF6A7_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0280F146_26B5_7679_41B5_2CCF77368DCC_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_02BEE14D_26B5_760B_41AA_E1158765656C_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_02BF4154_26B5_7618_41B5_5CF5AF829F15_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_02BD415B_26B5_7608_41AE_08934AAB20F0_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_159252C1_2CA7_0C3E_41BB_B4C79C4036D2_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_02BB7165_26B5_7638_41B2_F111D78D5042_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_02B9516C_26B5_7608_41BB_17AE63CF6EFE_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_02B9E173_26B5_7618_4193_F1BF1B9F4F26_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_02B7A179_26B5_7608_4197_C93E3CF713C6_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_02B4B17F_26B5_7607_41B7_2AC162F8922B_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DB7BFEA3_EFD5_3600_41E3_F7052E014E30_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_DB7A3E9C_EFD5_3600_41E4_B7C575B1153B_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_7DDE99E6_2DAB_3FC2_41B9_E5AF353B0B6A_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_159E22B4_2CA7_0C46_41B8_EA0DD5C35B72_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0916E879_2C33_BF7F_41C6_02FE045DCE3C_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0A29D32D_2C3C_F297_41C1_70FAA86C65A6_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_09135886_2C33_BF95_41B6_70DD215BD8D6_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0910D88D_2C33_BF97_41A7_DA9AF5B8EBF8_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_159F52BB_2CA7_0C42_41BC_B950EA3D5BEB_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_091CB89A_2C33_BFBD_419A_E0CBB214E443_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_091C08A7_2C33_BF93_41C0_EDA0412FF845_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0919D8AE_2C33_BF95_41BC_DC563C5A27A6_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_091828B5_2C33_BFF7_41B7_BB66FAAEF29C_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_096598C1_2C33_BF8F_4198_4AF88BE9A9F5_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0964C8C8_2C33_BF9D_41A8_B3FAFB38E303_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_1587E296_2CA7_0C42_41AD_2984B48B27AA_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_09DA42FC_2C3C_F375_41C2_519591226486_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_09DFF303_2C3C_F293_41C2_834176680260_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_09D0730A_2C3C_F29D_4181_D6A552486A50_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_09D2F313_2C3C_F2B3_41C5_6D67578EAF11_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_09D3431B_2C3C_F2B3_41C3_1E24A39798D9_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_09D56321_2C3C_F28F_41C4_AFECF29D3E7F_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_7EAD5834_2DAB_3C46_41B6_8A751E25DB00_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_7EAC7828_2DAB_3C4E_41C4_859E4CFE60E8_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0A2C4334_2C3C_F2F5_41BD_7E569BD8C659_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0A2F733B_2C3C_F2F3_41C5_660A1EB3BE73_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0A2FD342_2C3C_F28D_41B0_5D6747F17CC5_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0A22A349_2C3C_F29F_41B5_8BEB04F12D00_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_0A237350_2C3C_F28E_4191_67B33F3BEA7A_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_159C42A8_2CA7_0C4E_41C5_43D6FFBDA094_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_7EA17821_2DAB_3C7E_41C0_007A0334F375_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_7DD229D8_2DAB_3FCD_41B9_90CF96B03D3B_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_7DD189DF_2DAB_3FC2_41B8_86BD88A92CCB_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_7EAB083B_2DAB_3C42_41C1_EEEE88839CBB_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_7EA88842_2DAB_3CC2_417D_59B36AC38B02_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_7DCE99B7_2DAB_3C42_41C3_B4A5D684F070_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_159B52A2_2CA7_0C42_41C2_2463F144A5A8_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_7DC869C3_2DAB_3FC2_41C4_BE96B03B65F5_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_7DD719CA_2DAB_3FC2_41B0_5279D6D37349_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_7DD2F9D1_2DAB_3FDE_41B5_35CA33491029_mobile.url = //www.youtube.com/embed/68aoOUHuuLc?start=9&autoplay=1
WebFrame_BD8D156B_CBB8_5EC1_41C9_60EAC8CD2124_mobile.url = //www.youtube.com/embed/4Ea9F-QA0rs?v=4Ea9F-QA0rs&autoplay=1
WebFrame_4968F51F_61CD_DBA2_41C3_A6A9E805C606_mobile.url = //www.youtube.com/embed/4Ea9F-QA0rs?v=4Ea9F-QA0rs&autoplay=1
WebFrame_BDA79F9E_CBA7_CA42_41D6_8A2DA88D11A6_mobile.url = //www.youtube.com/embed/4Ea9F-QA0rs?v=4Ea9F-QA0rs&autoplay=1
WebFrame_5B71980D_64D8_95FB_41A4_3759BA067FD8_mobile.url = //www.youtube.com/embed/4PYAU_Es4xM?si=NnrV15O_DAXUPvSv&autoplay=1
WebFrame_5B944445_64DB_9E6A_41C7_861CA0726E34.url = //www.youtube.com/embed/4PYAU_Es4xM?si=oY90xKe7yXOe3uB_&autoplay=1
WebFrame_09C572F7_2C3C_F373_41A8_F643629A2F5D_mobile.url = //www.youtube.com/embed/CvHBuYj0o0o?si=55nCzwEy7yVQ0c8r&autoplay=1
WebFrame_3069D7E8_2C79_13CE_41B0_4ADC341A8139.url = //www.youtube.com/embed/CvHBuYj0o0o?si=55nCzwEy7yVQ0c8r&autoplay=1
WebFrame_2788593E_0561_9D0A_4170_BB8E6969C502.url = //www.youtube.com/embed/DUL7smcG-FU?autoplay=1
WebFrame_4CE6384A_58B8_CD5A_41D1_71B710850D1C_mobile.url = //www.youtube.com/embed/DUL7smcG-FU?autoplay=1
WebFrame_BDA3EF98_CBA7_CA4E_41DE_8D8BFD3D2314_mobile.url = //www.youtube.com/embed/InINJJs8Q9Q?si=GNzDlMbc0dhA_EUP&autoplay=1
WebFrame_BE447D31_CBA8_CE5E_41E6_7C706A646CF9.url = //www.youtube.com/embed/InINJJs8Q9Q?si=GNzDlMbc0dhA_EUP&autoplay=1
WebFrame_05E88133_21AF_119D_4164_6F43A1C918CC.url = //www.youtube.com/embed/JCMk63ISpzk?si=6CCYDF0yMZ4exntv&autoplay=1
WebFrame_172E9F73_23EF_319C_41C0_EA6333558362_mobile.url = //www.youtube.com/embed/JCMk63ISpzk?si=6CCYDF0yMZ4exntv&autoplay=1
WebFrame_0905685E_2C33_BEB5_416E_B584C25C3F85_mobile.url = //www.youtube.com/embed/MOaUsI1fFRk?si=ifAL7OjIaP7a9p8C&autoplay=1
WebFrame_70FB0EE0_2DBB_15FE_41B5_B3C1C06C1B9A.url = //www.youtube.com/embed/MOaUsI1fFRk?si=ifAL7OjIaP7a9p8C&autoplay=1
WebFrame_120757CB_2CBB_13C2_41AE_57A073A1E952.url = //www.youtube.com/embed/MdmxXNLINvU?si=Fubr-Mp2BvstUYGn&autoplay=1
WebFrame_17A22723_2CB9_7442_41A0_6A2541C4DF7F_mobile.url = //www.youtube.com/embed/MdmxXNLINvU?si=Fubr-Mp2BvstUYGn&autoplay=1
WebFrame_B2F157E9_CBB8_D9CE_41E0_3A14393BC0BD.url = //www.youtube.com/embed/O7QU4qV16RE?si=vy3VDd6OLVVfKLXe&autoplay=1
WebFrame_BDF24567_CBB8_5EC1_41B5_364B8C7AC32D_mobile.url = //www.youtube.com/embed/O7QU4qV16RE?si=vy3VDd6OLVVfKLXe&autoplay=1
WebFrame_4B67D3DC_64D8_9A1A_41BF_1C46708BDBC9_mobile.url = //www.youtube.com/embed/PlzlaU3pWUs?si=NtWPi_d3MTxRoyAB&autoplay=1
WebFrame_31DA30FE_64BF_B616_41D3_985C9992EFA8.url = //www.youtube.com/embed/PlzlaU3pWUs?si=NtWPi_d3MTxRoyAB&autoplay=1
WebFrame_5F1427AD_64DB_9A3A_419E_7A6DB8769C5B.url = //www.youtube.com/embed/QySzOZpQGew?si=aU_viyb9uCbTlxpi&autoplay=1
WebFrame_58289634_64A7_BA2A_41D6_C947D5EED514_mobile.url = //www.youtube.com/embed/QySzOZpQGew?si=nrwcNji1XekdfGkQ&autoplay=1
WebFrame_5839CCC7_64A7_8E76_41D8_4946DF49AA16_mobile.url = //www.youtube.com/embed/RdIlCf25_c8?si=50HGL-rICciut62p&autoplay=1
WebFrame_5F895F70_64DB_8A2A_41D7_07D4CB682C5E.url = //www.youtube.com/embed/RdIlCf25_c8?si=50HGL-rICciut62p&autoplay=1
WebFrame_7EA59816_2DAB_3C42_41C0_0FDB6AA393C2_mobile.url = //www.youtube.com/embed/UNIqh7XM_gs?si=r9Zr8h5RYDgAcgeN&autoplay=1
WebFrame_02700995_2C79_1C47_41C2_D713D1DCE3EB.url = //www.youtube.com/embed/UNIqh7XM_gs?si=r9Zr8h5RYDgAcgeN&autoplay=1
WebFrame_04966CDE_21A1_1084_4199_DD368ACB1CF9.url = //www.youtube.com/embed/VE3XcStOlZs?si=W2VP8Z4KFnYd1wIN&autoplay=1
WebFrame_0F1A9562_2167_31BF_4151_2FD2927A286F_mobile.url = //www.youtube.com/embed/VE3XcStOlZs?si=W2VP8Z4KFnYd1wIN&autoplay=1
WebFrame_420CFD29_60C4_4BEE_41CD_2FE72EEDF609.url = //www.youtube.com/embed/VuR_-EnpbRE?autoplay=1
WebFrame_437D2002_6144_39A2_419D_977652FB17E3_mobile.url = //www.youtube.com/embed/VuR_-EnpbRE?autoplay=1
WebFrame_ADDE9957_EFCE_B2D0_41E8_7CCF67A810FB_mobile.url = //www.youtube.com/embed/W8INvIV9F8U?si=u26ZxnG454mee86N&autoplay=1
WebFrame_C92F948D_EFCE_F231_41B3_4D3BBCB7E8A7.url = //www.youtube.com/embed/W8INvIV9F8U?si=u26ZxnG454mee86N&autoplay=1
WebFrame_0531A052_21A3_6F9F_41AE_9B73AA43B447.url = //www.youtube.com/embed/XfZZtLKk-fk?si=TIWwzbbSHnJ25zCS&autoplay=1
WebFrame_0AC99000_2167_EF7B_41AF_67CB2AC57FC0_mobile.url = //www.youtube.com/embed/XfZZtLKk-fk?si=TIWwzbbSHnJ25zCS&autoplay=1
WebFrame_49F81509_61CC_7BAE_41BE_833602E1EFD9.url = //www.youtube.com/embed/Z0JdCENAXeQ?autoplay=1
WebFrame_BE4F2D38_CBA8_CE4E_41E9_41C7BAEF605C.url = //www.youtube.com/embed/Z0JdCENAXeQ?autoplay=1
WebFrame_4DFFF5AE_58B8_C7DA_41C8_99B32B45371F_mobile.url = //www.youtube.com/embed/Z0JdCENAXeQ?autoplay=1
WebFrame_B28E37EF_CBB8_D9C2_41D4_1553D1E566DE.url = //www.youtube.com/embed/Z0JdCENAXeQ?autoplay=1
WebFrame_D35B26B9_F2A4_9F40_41BF_817D785FC551.url = //www.youtube.com/embed/Z0JdCENAXeQ?autoplay=1
WebFrame_DD0ED353_EFD4_CE00_41B3_D11000842D06_mobile.url = //www.youtube.com/embed/Z0uGEu3jHfY?si=hB061sEqIpwxve5E&autoplay=1
WebFrame_05CE3B89_21A0_F08C_41BE_493AFFCCA407.url = //www.youtube.com/embed/Z0uGEu3jHfY?si=hB061sEqIpwxve5E&autoplay=1
WebFrame_03635B8D_26B4_AA08_41BA_D107AB81B270.url = //www.youtube.com/embed/cMqpxlUFuLE?si=wZZsPSO_qrtrvIP1&autoplay=1
WebFrame_02893134_26B5_7619_41C1_D26364F852A1_mobile.url = //www.youtube.com/embed/cMqpxlUFuLE?si=wZZsPSO_qrtrvIP1&autoplay=1
WebFrame_6A4B4378_2DEB_0CCE_41B2_5EB34ABB92C6.url = //www.youtube.com/embed/cNBTpqe4cKo?si=EC5FwFVVOzoYbjEh&autoplay=1
WebFrame_15820291_2CA7_0C5E_41BC_0F9AFB083C84_mobile.url = //www.youtube.com/embed/cNBTpqe4cKo?si=EC5FwFVVOzoYbjEh&autoplay=1
WebFrame_05E20163_26B4_963F_417A_CC3802E35202_mobile.url = //www.youtube.com/embed/eSNKYRxGKDM?si=yyd-OhoBQ_ivpTw6&autoplay=1
WebFrame_008DE2B4_26B4_BA19_41AE_2C374EF806CD.url = //www.youtube.com/embed/eSNKYRxGKDM?si=yyd-OhoBQ_ivpTw6&autoplay=1
WebFrame_DB07DE8A_EFD5_3600_41E5_C37DD0780011_mobile.url = //www.youtube.com/embed/ikRdsDoArs0?si=i4t8CQKodPtPhu6V&autoplay=1
WebFrame_F5D47B73_EFDF_5E00_41E2_574EAD2E53F8.url = //www.youtube.com/embed/ikRdsDoArs0?si=i4t8CQKodPtPhu6V&autoplay=1
WebFrame_1111A504_2CB9_3446_41B3_2ABB23F29ACC.url = //www.youtube.com/embed/l5tWFJeora4?si=q5w1zK8l5OtfAoTx&autoplay=1
WebFrame_1558D7CB_2CB9_13C2_41C6_3057880F0975_mobile.url = //www.youtube.com/embed/l5tWFJeora4?si=q5w1zK8l5OtfAoTx&autoplay=1
WebFrame_0514A19E_26B4_9609_41A4_AAD44951003C_mobile.url = //www.youtube.com/embed/ma57W_U549g?autoplay=1
WebFrame_155727F8_2CB9_13CE_41BD_3CDF391FF6E1_mobile.url = //www.youtube.com/embed/ma57W_U549g?autoplay=1
WebFrame_DB711EC1_EFD5_3600_41DF_F91ABB96A940_mobile.url = //www.youtube.com/embed/ma57W_U549g?autoplay=1
WebFrame_159392C8_2CA7_0DCE_41B0_4AB14D092E22_mobile.url = //www.youtube.com/embed/ma57W_U549g?autoplay=1
WebFrame_02BDB161_26B5_7638_41BC_30B26C765B02_mobile.url = //www.youtube.com/embed/ma57W_U549g?autoplay=1
WebFrame_35567E65_2C79_34C6_418D_78CD6B2F0FFE.url = //www.youtube.com/embed/ma57W_U549g?autoplay=1
WebFrame_14608980_2CB9_7C3E_419A_268E194041FC_mobile.url = //www.youtube.com/embed/ma57W_U549g?autoplay=1
WebFrame_0F53FE8B_2167_708C_4197_701F58454E0F_mobile.url = //www.youtube.com/embed/ma57W_U549g?autoplay=1
WebFrame_17300FAA_23EF_308C_41BE_19D84BBD22C2_mobile.url = //www.youtube.com/embed/ma57W_U549g?autoplay=1
WebFrame_DD7DC37E_EFD4_CE00_41D3_1866102BDC2B_mobile.url = //www.youtube.com/embed/ma57W_U549g?autoplay=1
WebFrame_7DCD59BE_2DAB_3C42_41C4_3644579086CB_mobile.url = //www.youtube.com/embed/ma57W_U549g?autoplay=1
WebFrame_09D6C329_2C3C_F29F_41BD_9BD27A790E68_mobile.url = //www.youtube.com/embed/ma57W_U549g?autoplay=1
WebFrame_70F4AEE6_2DBB_15C2_41C4_C4B01884A9EC.url = //www.youtube.com/embed/ma57W_U549g?autoplay=1
WebFrame_F5CA8B7D_EFDF_5E00_41E7_F9C77DDD65EC.url = //www.youtube.com/embed/ma57W_U549g?autoplay=1
WebFrame_17BE5751_2CB9_74DE_41BA_A926DBE54A06_mobile.url = //www.youtube.com/embed/ma57W_U549g?autoplay=1
WebFrame_091F8895_2C33_BFB7_41AF_22BC27044ACF_mobile.url = //www.youtube.com/embed/ma57W_U549g?autoplay=1
WebFrame_024B499C_2C79_1C45_41BC_46E4846AC862.url = //www.youtube.com/embed/ma57W_U549g?autoplay=1
WebFrame_0FB26ED1_2167_709C_4190_A67B0109A0B8_mobile.url = //www.youtube.com/embed/ma57W_U549g?si=RiiBqj3ln--ME1s1&autoplay=1
WebFrame_059C3263_21AF_13BD_419E_5B2DEB5BC17C.url = //www.youtube.com/embed/n7BcBqQzhvk?si=6I9-EoGCs52FUKGw&autoplay=1
WebFrame_4AD3D9F7_61CC_4A61_41D4_53F977261BD2_mobile.url = //www.youtube.com/embed/nlaTJoBrc3w?si=zXfHRXZaD7f2T9hA&autoplay=1
WebFrame_4900A01B_61CC_59A1_41CA_34D9A7B8CDA7.url = //www.youtube.com/embed/nlaTJoBrc3w?si=zXfHRXZaD7f2T9hA&autoplay=1
WebFrame_1455B955_2CB9_7CC7_41B6_9AFCC9AB6AAD_mobile.url = //www.youtube.com/embed/puougqEWIJM?autoplay=1
## Hotspot
### Tooltip
HotspotPanoramaOverlayArea_9D420353_868A_1A3A_41C6_910B7B5D57F5.toolTip = Beside farm house
HotspotPanoramaOverlayArea_521728D6_49BE_3B18_41CA_D7A9C48936AE.toolTip = Beside the farmhouse
HotspotPanoramaOverlayArea_559D819A_49BE_2D09_41C0_1F8533AF9A27.toolTip = Farmyard & barns
HotspotPanoramaOverlayArea_559A8F37_49BA_3518_41D0_0F37C44D7D55.toolTip = Farmyard & barns
HotspotPanoramaOverlayArea_55CA7DEA_49BE_3508_41CD_A0F2665A76F0.toolTip = Veteran oak & milking stand
HotspotPanoramaOverlayArea_55214419_49BE_2B08_41C7_AF010771357C.toolTip = Woodland between the barns and milking stand
## Media
### Audio
audiores_04E54261_2C64_ABA5_41B3_328B989DE4D5.mp3Url = media/audio_085019A5_2C5C_98A2_41BF_584F228B4A2C_en.mp3
audiores_04E5F5E5_2C64_A8AD_41C4_60D00625B039.mp3Url = media/audio_08556A60_2C5C_9BA3_41B2_1F3A96C0CBE2_en.mp3
audiores_04E5F926_2C64_B9AF_41B1_2170B78437AD.mp3Url = media/audio_08567AD7_2C5C_98ED_41C1_C57368B8AD44_en.mp3
audiores_1E6CE095_07A4_D7F8_419C_811CD29D5EB8.mp3Url = media/audio_11D45EFC_07BF_EB28_4173_64A092DB0556_en.mp3
audiores_14C1393E_08A4_E928_4184_B89985054D89.mp3Url = media/audio_13C0C52D_08A4_D928_419B_685BD9374F41_en.mp3
audiores_153D0D9B_08A4_E9E8_419B_FD92F350D47C.mp3Url = media/audio_13C1061E_08A4_DAE8_4185_E259D50BCA08_en.mp3
audiores_12C55F12_0864_EAF8_4164_80F76F6CE147.mp3Url = media/audio_3F46CDA7_2C14_9192_4176_5F9BAA6E5D70_en.mp3
audiores_6C3A5A0C_49DE_1F08_41C6_524AD84250F7.mp3Url = media/audio_6D2EC701_49DE_36F8_41A3_7D25B48FD6E0_en.mp3
### Floorplan
### Image
imlevel_F117F61C_D6FC_2E97_41DC_EC0D7844A477.url = media/map_7205CEFA_5F9B_2C90_41A9_4FA4A4FA9A51_en_0.jpg
imlevel_F117D61D_D6FC_2E96_41D7_7058F5EFC775.url = media/map_7205CEFA_5F9B_2C90_41A9_4FA4A4FA9A51_en_1.jpg
imlevel_F110261D_D6FC_2E96_41CA_47E5AC006DBB.url = media/map_7205CEFA_5F9B_2C90_41A9_4FA4A4FA9A51_en_2.jpg
### Subtitle
panorama_ADB5F294_AD02_4AA3_41E0_3E80CB61408B.subtitle = This is where the subtitle detail can go if there is a requirement to say more than the title.
panorama_ADB5D31F_AD02_4BDD_41E2_4A147FC48482.subtitle = This is where the subtitle detail can go if there is a requirement to say more than the title.
panorama_ADB5E2FF_AD02_4A5D_41DA_73D9F7019BE0.subtitle = This is where the subtitle detail can go if there is a requirement to say more than the title.
panorama_ADB5C2D1_AD02_4AA5_41B3_FB5D050A5928.subtitle = This is where the subtitle detail can go if there is a requirement to say more than the title.
panorama_ADB6028D_AD01_CABD_41C9_81EAF0A950A7.subtitle = This is where the subtitle detail can go if there is a requirement to say more than the title.
panorama_ADB612BB_AD01_CAE5_41C2_E3198219F345.subtitle = This is where the subtitle detail can go if there is a requirement to say more than the title.
panorama_ADB62471_AD01_CE65_41B7_73D94F6BB8F7.subtitle = This is where the subtitle detail can go if there is a requirement to say more than the title.
### Title
panorama_ADB6028D_AD01_CABD_41C9_81EAF0A950A7.label = Cae ffridd
panorama_ADB5F294_AD02_4AA3_41E0_3E80CB61408B.label = Cae ysgubor
panorama_ADB5A28A_AD02_CAA7_419F_3C5CB5EA03BE.label = Coed i lawr
panorama_ADB5B2AA_AD02_CAE7_41C6_B660779E0790.label = Cytgan y wawr
panorama_ADB59205_AD02_C5AC_41CA_BC05D87ABB6C.label = Dyfrffyrdd
photo_ACEAD080_ADF2_1650_41B0_4C2FE688C9BB.label = Felenrhyd Bilberries - Jordan Mansfield - WTML1144201 - Small
photo_ACEAD080_ADF2_1650_41B0_4C2FE688C9BB.label = Felenrhyd Bilberries - Jordan Mansfield - WTML1144201 - Small
photo_ACEADD57_ADF2_0EF0_41C6_0AD648395228.label = Felenrhyd Bracket Fungi 1 - Phil Formby - WTML1877345 - Small
photo_ACEADD57_ADF2_0EF0_41C6_0AD648395228.label = Felenrhyd Bracket Fungi 1 - Phil Formby - WTML1877345 - Small
photo_ACEAE73D_ADF2_3AB3_41E2_F6525D017A11.label = Felenrhyd Bracket Fungus 2 - Phil Formby - WTML1877368 - small
photo_ACEAE73D_ADF2_3AB3_41E2_F6525D017A11.label = Felenrhyd Bracket Fungus 2 - Phil Formby - WTML1877368 - small
photo_ACEAF10D_ADF2_1650_41CB_FC1A6EE184D0.label = Felenrhyd Fly Agaric - Phil Formby - WTML1877358 - small
photo_ACEAF10D_ADF2_1650_41CB_FC1A6EE184D0.label = Felenrhyd Fly Agaric - Phil Formby - WTML1877358 - small
photo_ACEAFB0A_ADF2_0A51_41D7_6469BB86080D.label = Felenrhyd Ivy - Jordan Mansfield - WTML1874041
photo_ACEAFB0A_ADF2_0A51_41D7_6469BB86080D.label = Felenrhyd Ivy - Jordan Mansfield - WTML1874041
photo_ACEB0683_ADF3_FA50_41B1_61FAC1507571.label = Felenrhyd Lichen - Ben Lee - WTML1856783 - small
photo_ACEB0683_ADF3_FA50_41B1_61FAC1507571.label = Felenrhyd Lichen - Ben Lee - WTML1856783 - small
photo_ACEB1004_ADF2_1650_41A1_952C221C0FA1.label = Felenrhyd Moss - Jordan Mansfield - WTML 1144198 - small
photo_ACEB1004_ADF2_1650_41A1_952C221C0FA1.label = Felenrhyd Moss - Jordan Mansfield - WTML 1144198 - small
photo_ACEB19F9_ADF2_09B0_419C_FA6E5F2C01E8.label = Felenrhyd Moss and Ferns - Jordan Mansfield - WTML1874046 - small
photo_ACEB19F9_ADF2_09B0_419C_FA6E5F2C01E8.label = Felenrhyd Moss and Ferns - Jordan Mansfield - WTML1874046 - small
photo_ACEB23B1_ADF2_39B0_41CD_DC5B893A984D.label = Felenrhyd Path - Ben Lee - WTML1858655 - small
photo_ACEB23B1_ADF2_39B0_41CD_DC5B893A984D.label = Felenrhyd Path - Ben Lee - WTML1858655 - small
photo_ACEB2DF6_ADF2_09B0_41D6_FB2F92960867.label = Felenrhyd Pond Skater - Ben Lee - WTML1858657
photo_ACEB2DF6_ADF2_09B0_41D6_FB2F92960867.label = Felenrhyd Pond Skater - Ben Lee - WTML1858657
photo_ACEB3770_ADF2_1AB0_41C9_036B39CCE01B.label = Felenrhyd Steps and Bridge - Jordan Mansfield - WTML1144189 - small
photo_ACEB3770_ADF2_1AB0_41C9_036B39CCE01B.label = Felenrhyd Steps and Bridge - Jordan Mansfield - WTML1144189 - small
photo_ACEB41ED_ADF2_79D0_41C2_41A96021D69A.label = Felenrhyd Stream - Jordan Mansfield - WTML1874101 - small
photo_ACEB41ED_ADF2_79D0_41C2_41A96021D69A.label = Felenrhyd Stream - Jordan Mansfield - WTML1874101 - small
photo_ACEB4BCE_ADF2_09D0_41D9_312EC7CAC175.label = Felenrhyd Terrain - Phil Formby -WTML1037251 - small
photo_ACEB4BCE_ADF2_09D0_41D9_312EC7CAC175.label = Felenrhyd Terrain - Phil Formby -WTML1037251 - small
photo_ACEB552F_ADF2_1E50_41D6_E2854C9E7AB3.label = Felenrhyd Top Pool - Phil Formby - WTML1037196 - small
photo_ACEB552F_ADF2_1E50_41D6_E2854C9E7AB3.label = Felenrhyd Top Pool - Phil Formby - WTML1037196 - small
photo_ACEB5EA5_ADF2_0A50_41E3_1D1B08ADD6FF.label = Felenrhyd Top Waterfall - Johnathan Need - WTML1045114
photo_ACEB5EA5_ADF2_0A50_41E3_1D1B08ADD6FF.label = Felenrhyd Top Waterfall - Johnathan Need - WTML1045114
photo_ACEB6839_ADF2_36B0_41D9_727B566FDF95.label = Felenrhyd Tunbridge Filmy Fern - Johnathan Need - WTML1045115
photo_ACEB6839_ADF2_36B0_41D9_727B566FDF95.label = Felenrhyd Tunbridge Filmy Fern - Johnathan Need - WTML1045115
photo_ACEB728F_ADF2_1A50_41CA_9716B915F618.label = Felenrhyd Waterfall - Ben Lee - WTML1858610 - small
photo_ACEB728F_ADF2_1A50_41CA_9716B915F618.label = Felenrhyd Waterfall - Ben Lee - WTML1858610 - small
photo_ACEB7CDB_ADF2_0FF0_41C8_8293115B936D.label = Felenrhyd Winter Stream - Rory Francis - WTML1071173
photo_ACEB7CDB_ADF2_0FF0_41C8_8293115B936D.label = Felenrhyd Winter Stream - Rory Francis - WTML1071173
photo_ACEB873B_ADF2_FAB0_41BA_1F3D99F563A2.label = Felenrhyd Wood Anenome - Ben Lee - WTML1858648 - small
photo_ACEB873B_ADF2_FAB0_41BA_1F3D99F563A2.label = Felenrhyd Wood Anenome - Ben Lee - WTML1858648 - small
photo_ACEB9119_ADF2_1670_41DB_D7D9A6E87708.label = Felenrhyd Wood Sorrel - Ben Lee - WTML1858589 - small
photo_ACEB9119_ADF2_1670_41DB_D7D9A6E87708.label = Felenrhyd Wood Sorrel - Ben Lee - WTML1858589 - small
panorama_ADB612BB_AD01_CAE5_41C2_E3198219F345.label = Ffermdy Llennyrch
panorama_ADB560E7_AD02_466D_41E3_9814A34D4279.label = Gorffennol, presennol & dyfodol
panorama_ADB58234_AD02_C5E3_41E0_73BFA1BA1619.label = Gorffwyswch ychydig
panorama_ADB57173_AD02_4664_41DA_09009841D589.label = Gwirfoddoli
photo_ACEB9A72_ADF2_0AB0_41E0_64B9F36756DF.label = Lichens and Bracket Fungus - Ben Porter
photo_ACEB9A72_ADF2_0AB0_41E0_64B9F36756DF.label = Lichens and Bracket Fungus - Ben Porter
photo_ACEBA3C8_ADF2_39D0_41D7_623B3FB35D14.label = Llennyrch Bat Box - Phil Formby - WTML1877234 - small
photo_ACEBA3C8_ADF2_39D0_41D7_623B3FB35D14.label = Llennyrch Bat Box - Phil Formby - WTML1877234 - small
photo_ACEBAD86_ADF2_0E50_41DE_3490022DAD96.label = Llennyrch Conocephalum conicum Liverwort - Jonathan Need - WTML1045118 - Copy (2)
photo_ACEBAD86_ADF2_0E50_41DE_3490022DAD96.label = Llennyrch Conocephalum conicum Liverwort - Jonathan Need - WTML1045118 - Copy (2)
photo_ACEBB79C_ADF2_1A70_41E5_1087042E4986.label = Llennyrch Lichens and Moss - Rory Francis WTML1071168
photo_ACEBB79C_ADF2_1A70_41E5_1087042E4986.label = Llennyrch Lichens and Moss - Rory Francis WTML1071168
photo_673540B5_4B6A_6B18_4183_0F4D11ADAD92.label = Llennyrch-2017
photo_6735A83F_4B6A_7B08_41C8_340662B34210.label = Llennyrch-2025
photo_67351FAD_4B6A_1508_41C1_DE1E5B809B91.label = Llennyrch-2034
photo_6735C6CF_4B6A_1708_41C5_A55FECB0D9D5.label = Llennyrch-2044
photo_67350E48_4B6A_3708_41A4_DBE95674280E.label = Llennyrch-2053
photo_6735D58F_4B6A_3508_41C2_54FB73094793.label = Llennyrch-2059
photo_67353D64_4B6A_1539_41CA_7B1E64BE7FB7.label = Llennyrch-2066
photo_6735E438_4B6A_EB08_41CB_FD77413F79A1.label = Llennyrch-2074
photo_67352C05_4B6A_FAF8_41A3_F0D475C22CE4.label = Llennyrch-2080
photo_6735F350_4B6A_ED18_41A3_AA2D97DB2958.label = Llennyrch-2087
photo_6735DB94_4B6A_1D18_41D2_2F7E19778752.label = Llennyrch-2092
photo_673503FD_4B6A_2D08_41C8_5FEB418A3D11.label = Llennyrch-2107
photo_6735CD0D_4B6A_3508_417C_1613BF12F7DE.label = Llennyrch-2109
photo_6735153F_4B6A_3507_41CE_0FAEDD395586.label = Llennyrch-2113
photo_6735FCED_4B6A_1B08_41B5_721EAB318D86.label = Llennyrch-2115
photo_673524E6_4B6A_6B38_41A6_6F8C92124994.label = Llennyrch-2118
photo_6735EC99_4B6A_7B08_41C5_F0AC9A53817B.label = Llennyrch-2120
photo_6735345C_4B6A_6B08_41C3_64FA856709AB.label = Llennyrch-2130
photo_67359BCF_4B6A_1D08_41A3_FF1D8CAC43B3.label = Llennyrch-2136
photo_6735B38B_4B6A_2D08_41AF_D7EF52ED079B.label = Llennyrch-2141
photo_67359BF1_4B6A_3D18_41A4_49F941C288B3.label = Llennyrch-2176
photo_6735B3E3_4B6A_2D38_41A2_56F7D73A82C4.label = Llennyrch-2180
photo_6735AC38_4B6A_1B09_41CA_4E9F5CB26E71.label = Llennyrch-2195
photo_6736E455_4B69_EB1B_41C9_35BEA05110DA.label = Llennyrch-2198
photo_6573EC5A_4B69_FB08_41CD_AD6CFD8EDBC9.label = Llennyrch-2202
album_351364CD_04E1_6B0E_4194_A6569E4B211A.label = Main album
photo_ACEBC143_ADF2_76D0_41E1_38C183FC49A1.label = Moth Survey Results - Ben Porter
photo_ACEBC143_ADF2_76D0_41E1_38C183FC49A1.label = Moth Survey Results - Ben Porter
panorama_ADB54F9E_AD02_5ADF_41CD_97E3022147FB.label = Mynedfa coedwig law
panorama_ADB62471_AD01_CE65_41B7_73D94F6BB8F7.label = Mynedfa fferm
photo_ACEBCAE5_ADF2_0BD0_41C8_13B58BDF112C.label = Poly Pody - Ben Porter
photo_ACEBCAE5_ADF2_0BD0_41C8_13B58BDF112C.label = Poly Pody - Ben Porter
panorama_ADB5C2D1_AD02_4AA5_41B3_FB5D050A5928.label = Pori
panorama_ADB5D31F_AD02_4BDD_41E2_4A147FC48482.label = Stand caniau llaeth a hen dderwen
photo_ACEBD47F_ADF2_1EB0_41BD_A7714674D40E.label = Winter Trees - Ben Porter
photo_ACEBD47F_ADF2_1EB0_41BD_A7714674D40E.label = Winter Trees - Ben Porter
panorama_ADB5E2FF_AD02_4A5D_41DA_73D9F7019BE0.label = Ymyl coetir
map_7205CEFA_5F9B_2C90_41A9_4FA4A4FA9A51.label = map6
## Skin
### Button
Button_C2E1AB39_CF39_7BB3_41E3_ED7CC84F1D3D.label = 360 List
Button_AA6B42B8_BFD0_97E3_417A_98C701F35626.label = 360s
Button_AA6B42B8_BFD0_97E3_417A_98C701F35626_mobile.label = 360s
Button_E267DDD4_C2B5_5BD1_41CE_68CA3559B9AC_mobile.pressedLabel = Ardaloedd poblogaidd (Diffodd)
Button_E267DDD4_C2B5_5BD1_41CE_68CA3559B9AC.pressedLabel = Ardaloedd poblogaidd (Diffodd)
Button_E267DDD4_C2B5_5BD1_41CE_68CA3559B9AC.label = Ardaloedd poblogaidd (Ymalen)
Button_E267DDD4_C2B5_5BD1_41CE_68CA3559B9AC_mobile.label = Ardaloedd poblogaidd (Ymlaen)
Button_AAA6FAFE_BFD0_975F_41B6_6EF17CDBA4B4.label = Donate
Button_AAA6FAFE_BFD0_975F_41B6_6EF17CDBA4B4_mobile.label = Donate
Button_E264D55C_C2B2_C8D1_41E3_D350441B9D5D.pressedLabel = Enter VR
Button_AEB30F7E_BF50_8D5E_41BF_92121F0467AD.label = Gwybodaeth
Button_AEB30F7E_BF50_8D5E_41BF_92121F0467AD_mobile.label = Gwybodaeth
Button_CCF763EA_D7A5_7DFA_41D7_2E5365FDDC17_mobile.label = Gyroscopic (Off)
Button_CCF763EA_D7A5_7DFA_41D7_2E5365FDDC17_mobile.pressedLabel = Gyroscopic (On)
Button_AB41832E_BFD0_96FE_41CF_20192280066E_mobile.label = Map
Button_AB41832E_BFD0_96FE_41CF_20192280066E.label = Map
Button_6C3BD0EF_1AC7_2FA8_4189_A2C76F3F2E53_mobile.label = Mynediad
Button_460DDBE8_1ACB_11D7_4196_4CD884ACD81A.label = Mynediad
Button_E264D55C_C2B2_C8D1_41E3_D350441B9D5D_mobile.label = Nodwch y rhith – wirionedd
Button_E264D55C_C2B2_C8D1_41E3_D350441B9D5D_mobile.pressedLabel = Nodwch y rhith – wirionedd
Button_E264D55C_C2B2_C8D1_41E3_D350441B9D5D.label = Nodwch y rhith-wirionedd
Button_AA37411F_BFD0_B2DD_41E6_F3382A37AB82_mobile.label = Orielau
Button_AA37411F_BFD0_B2DD_41E6_F3382A37AB82.label = Orielau
Button_AA5DB088_BFD0_B3A2_41E6_82611FC92DC9.label = Realtor
Button_E228686C_C2B5_78F1_41DB_DAA25E042FB4_mobile.pressedLabel = Sain (Diffodd)
Button_E228686C_C2B5_78F1_41DB_DAA25E042FB4.pressedLabel = Sain (Diffodd)
Button_E228686C_C2B5_78F1_41DB_DAA25E042FB4.label = Sain (Ymalen)
Button_E228686C_C2B5_78F1_41DB_DAA25E042FB4_mobile.label = Sain (Ymlaen)
Button_E2C59C17_C2CD_D85F_41E7_9F6D79367795.pressedLabel = Sgrin lawn (Diffodd)
Button_E2C59C17_C2CD_D85F_41E7_9F6D79367795.label = Sgrin lawn (Ymalen)
Button_AC0452F1_BF51_9765_41E2_3A41563B0AA7.label = Spare
Button_E27E9EC4_C2B2_B830_41DB_F8C42F6D88AF.pressedLabel = Sticker (Off)
Button_E27E9EC4_C2B2_B830_41DB_F8C42F6D88AF_mobile.pressedLabel = Sticker (Off)
Button_E27E9EC4_C2B2_B830_41DB_F8C42F6D88AF_mobile.label = Sticker (On)
Button_E27E9EC4_C2B2_B830_41DB_F8C42F6D88AF.label = Sticker (On)
Button_B2DC1CFC_8DBA_54C4_41D9_C87F4A301049.label = Sut i ddefnyddio
Button_D714F91B_8D8A_3D4D_41C2_A084B622D36E_mobile.label = Sut i ddefnyddio
Button_AB4BEFD3_BFD0_8DA6_41C9_C4766BA222D5_mobile.label = Video
Button_AB4BEFD3_BFD0_8DA6_41C9_C4766BA222D5.label = Video
### Image
Image_02474A89_107B_3BBA_41A0_2129FE3EEB27.url = skin/Image_02474A89_107B_3BBA_41A0_2129FE3EEB27_en.jpg
Image_02CBC501_1186_AC6A_419F_4173312CB9F8_mobile.url = skin/Image_02CBC501_1186_AC6A_419F_4173312CB9F8_mobile_en.jpg
Image_02D0B178_1186_649A_41AC_79431C248111_mobile.url = skin/Image_02D0B178_1186_649A_41AC_79431C248111_mobile_en.jpg
Image_031B9871_117E_E4AA_41AD_C7EB338AABF7_mobile.url = skin/Image_031B9871_117E_E4AA_41AD_C7EB338AABF7_mobile_en.jpg
Image_032D9BC0_1179_9BEA_419E_8188EA255C02_mobile.url = skin/Image_032D9BC0_1179_9BEA_419E_8188EA255C02_mobile_en.jpg
Image_03726674_117A_6CAA_41A2_132EC4B4CDA6_mobile.url = skin/Image_03726674_117A_6CAA_41A2_132EC4B4CDA6_mobile_en.jpg
Image_03802F69_117B_9CBD_4182_8100C53548D8_mobile.url = skin/Image_03802F69_117B_9CBD_4182_8100C53548D8_mobile_en.jpg
Image_03ADA650_117A_ACEB_41AD_2145ED4F4A7C_mobile.url = skin/Image_03ADA650_117A_ACEB_41AD_2145ED4F4A7C_mobile_en.jpg
Image_03C12507_117A_6C76_41A6_4F0AFED90C92_mobile.url = skin/Image_03C12507_117A_6C76_41A6_4F0AFED90C92_mobile_en.jpg
Image_03C12720_117E_ECAA_41AA_444FB29B5072_mobile.url = skin/Image_03C12720_117E_ECAA_41AA_444FB29B5072_mobile_en.jpg
Image_03C37721_117A_ECAA_41A8_CFBBCBFA8425_mobile.url = skin/Image_03C37721_117A_ECAA_41A8_CFBBCBFA8425_mobile_en.jpg
Image_03C707B9_1179_AB9A_4186_EDEA0360E577_mobile.url = skin/Image_03C707B9_1179_AB9A_4186_EDEA0360E577_mobile_en.jpg
Image_03FC363D_117F_AC9A_41A7_CC3FC8558F1C_mobile.url = skin/Image_03FC363D_117F_AC9A_41A7_CC3FC8558F1C_mobile_en.png
Image_0593D0E6_2C3F_AF95_41B9_7A7CB2EFA4BC.url = skin/Image_0593D0E6_2C3F_AF95_41B9_7A7CB2EFA4BC_en.jpg
Image_070D7A3E_B10C_ED57_41B2_8CFDCE2E42F7.url = skin/Image_070D7A3E_B10C_ED57_41B2_8CFDCE2E42F7_en.png
Image_089B5CED_2C34_9797_41C5_26E733B51BB4_mobile.url = skin/Image_089B5CED_2C34_9797_41C5_26E733B51BB4_mobile_en.jpg
Image_0941B9C6_2C34_B192_41B2_ED927ACF865C_mobile.url = skin/Image_0941B9C6_2C34_B192_41B2_ED927ACF865C_mobile_en.jpg
Image_09A97178_118E_649A_41B1_0833E9A92929_mobile.url = skin/Image_09A97178_118E_649A_41B1_0833E9A92929_mobile_en.jpg
Image_1023AE32_2CB8_F45D_41A4_C0D43CBCCE54_mobile.url = skin/Image_1023AE32_2CB8_F45D_41A4_C0D43CBCCE54_mobile_en.jpg
Image_10E49EEA_2CBB_15C2_41BA_47FC0F89C8C4_mobile.url = skin/Image_10E49EEA_2CBB_15C2_41BA_47FC0F89C8C4_mobile_en.jpg
Image_1ACEE192_2CAF_0C5D_4173_93CACF3B02EC.url = skin/Image_1ACEE192_2CAF_0C5D_4173_93CACF3B02EC_en.jpg
Image_1BFE9C92_2CAF_345D_41C5_5A3A60AB27E1.url = skin/Image_1BFE9C92_2CAF_345D_41C5_5A3A60AB27E1_en.jpg
Image_30406F6E_1CDC_42CF_41BB_3697864CE0C9_mobile.url = skin/Image_30406F6E_1CDC_42CF_41BB_3697864CE0C9_mobile_en.jpg
Image_32607896_1CDD_CE5C_41AC_040021D23A8D_mobile.url = skin/Image_32607896_1CDD_CE5C_41AC_040021D23A8D_mobile_en.jpg
Image_335C38A3_269C_B63F_41B9_F13A87EA0797.url = skin/Image_335C38A3_269C_B63F_41B9_F13A87EA0797_en.jpg
Image_33D9C029_1CDC_DE74_41B4_B038472E158D_mobile.url = skin/Image_33D9C029_1CDC_DE74_41B4_B038472E158D_mobile_en.jpg
Image_33FEEF0E_1CDB_C24C_41A2_B0FF707A8B34_mobile.url = skin/Image_33FEEF0E_1CDB_C24C_41A2_B0FF707A8B34_mobile_en.jpg
Image_343E74DC_1D6C_C7D3_4196_3E0EDD01BF9E.url = skin/Image_343E74DC_1D6C_C7D3_4196_3E0EDD01BF9E_en.jpg
Image_35103834_1CE4_4E5C_4198_FA586C802CBE.url = skin/Image_35103834_1CE4_4E5C_4198_FA586C802CBE_en.jpg
Image_3516CB4B_1CE4_C234_41AE_80CFC77B84B8.url = skin/Image_3516CB4B_1CE4_C234_41AE_80CFC77B84B8_en.jpg
Image_37D9AA4C_1CE5_C2CC_419F_24513925E329.url = skin/Image_37D9AA4C_1CE5_C2CC_419F_24513925E329_en.jpg
Image_3813A713_2695_9A1F_418D_35B3BD99B2DB_mobile.url = skin/Image_3813A713_2695_9A1F_418D_35B3BD99B2DB_mobile_en.jpg
Image_3B8A5321_2C34_928F_41B2_7D606079C51D.url = skin/Image_3B8A5321_2C34_928F_41B2_7D606079C51D_en.jpg
Image_464E12F0_1ACB_13B8_41B8_45F7EBE95F6D.url = skin/Image_464E12F0_1ACB_13B8_41B8_45F7EBE95F6D_en.jpg
Image_547A8219_5924_40B3_41D2_39490E485F03_mobile.url = skin/Image_547A8219_5924_40B3_41D2_39490E485F03_mobile_en.jpg
Image_61B032DB_23E1_308C_41BF_FAA97A1C7D85_mobile.url = skin/Image_61B032DB_23E1_308C_41BF_FAA97A1C7D85_mobile_en.jpg
Image_62CCF82C_23E3_1F84_41B3_031BDD0A2F11.url = skin/Image_62CCF82C_23E3_1F84_41B3_031BDD0A2F11_en.jpg
Image_641B491E_465D_0256_41C8_40536B6272CB_mobile.url = skin/Image_641B491E_465D_0256_41C8_40536B6272CB_mobile_en.jpg
Image_64903B76_465D_06E9_41CE_01B3E6006B47_mobile.url = skin/Image_64903B76_465D_06E9_41CE_01B3E6006B47_mobile_en.jpg
Image_6493305C_4655_02D9_41D1_A13478451385.url = skin/Image_6493305C_4655_02D9_41D1_A13478451385_en.jpg
Image_64C2F862_464F_02E9_41CB_2CD0D636A54E_mobile.url = skin/Image_64C2F862_464F_02E9_41CB_2CD0D636A54E_mobile_en.jpg
Image_652855A0_464F_0269_41D0_1E2FC1467061_mobile.url = skin/Image_652855A0_464F_0269_41D0_1E2FC1467061_mobile_en.jpg
Image_657C9B47_464B_0637_41B5_3D5090ED8E94.url = skin/Image_657C9B47_464B_0637_41B5_3D5090ED8E94_en.jpg
Image_65C05477_464B_02D7_41A0_0D0B79BA0413.url = skin/Image_65C05477_464B_02D7_41A0_0D0B79BA0413_en.jpg
Image_65E6529F_464D_0657_41B6_9A62A60697BC_mobile.url = skin/Image_65E6529F_464D_0657_41B6_9A62A60697BC_mobile_en.jpg
Image_671DD638_4655_0E59_41BC_0274F9141876.url = skin/Image_671DD638_4655_0E59_41BC_0274F9141876_en.jpg
Image_6D4BC81A_1AC7_1E68_41BA_2A7F7BCCA0A6_mobile.url = skin/Image_6D4BC81A_1AC7_1E68_41BA_2A7F7BCCA0A6_mobile_en.jpg
Image_7F64B426_B134_6574_4194_ECB95231BA87.url = skin/Image_7F64B426_B134_6574_4194_ECB95231BA87_en.png
Image_958CA568_CBA7_FECF_41DB_A655BCE3FFBA.url = skin/Image_958CA568_CBA7_FECF_41DB_A655BCE3FFBA_en.jpg
Image_994919E2_F636_9D33_41D1_30E8C8A9A83F_mobile.url = skin/Image_994919E2_F636_9D33_41D1_30E8C8A9A83F_mobile_en.jpg
Image_A2A769AA_F632_FD33_41D0_66D5B3C64AD1.url = skin/Image_A2A769AA_F632_FD33_41D0_66D5B3C64AD1_en.jpg
Image_B22DECEF_F3A7_6CC0_41D3_1E80425E6A72.url = skin/Image_B22DECEF_F3A7_6CC0_41D3_1E80425E6A72_en.jpg
Image_BE6CEA68_CBA8_4ACE_41E0_7736ABB6EA3A_mobile.url = skin/Image_BE6CEA68_CBA8_4ACE_41E0_7736ABB6EA3A_mobile_en.jpg
Image_C94FB897_F3A4_9340_41EA_652624AA3F80.url = skin/Image_C94FB897_F3A4_9340_41EA_652624AA3F80_en.jpg
Image_C9E68FD3_8DBA_54DD_41C0_C9DAADB42DE2.url = skin/Image_C9E68FD3_8DBA_54DD_41C0_C9DAADB42DE2_en.jpg
Image_C9F34A45_D885_AF4F_41C1_92E1CF826AFF.url = skin/Image_C9F34A45_D885_AF4F_41C1_92E1CF826AFF_en.png
Image_C9F34A45_D885_AF4F_41C1_92E1CF826AFF_mobile.url = skin/Image_C9F34A45_D885_AF4F_41C1_92E1CF826AFF_mobile_en.png
Image_D071A353_8D8E_6DDD_41D6_F1745E1A377E_mobile.url = skin/Image_D071A353_8D8E_6DDD_41D6_F1745E1A377E_mobile_en.jpg
Image_D14AC841_F1EC_F3C0_41E3_B9185F9FB5FF.url = skin/Image_D14AC841_F1EC_F3C0_41E3_B9185F9FB5FF_en.png
Image_D749CDE8_F2A4_ECC0_41E6_42D5B505E6F0.url = skin/Image_D749CDE8_F2A4_ECC0_41E6_42D5B505E6F0_en.jpg
Image_DAC38CE7_F2BD_6CCF_41DB_28ABC3A45147.url = skin/Image_DAC38CE7_F2BD_6CCF_41DB_28ABC3A45147_en.jpg
Image_DDA4CA5A_EFD3_5E00_4195_23313F9C4DAF_mobile.url = skin/Image_DDA4CA5A_EFD3_5E00_4195_23313F9C4DAF_mobile_en.jpg
Image_E84F79E9_F1A7_94C3_41DC_DF44EEF7B3F9.url = skin/Image_E84F79E9_F1A7_94C3_41DC_DF44EEF7B3F9_en.jpg
Image_E89E1395_F1A7_7540_41DA_CADEA358599A.url = skin/Image_E89E1395_F1A7_7540_41DA_CADEA358599A_en.jpg
Image_E8AAC135_F1A7_7540_41EC_1594F76C4E12.url = skin/Image_E8AAC135_F1A7_7540_41EC_1594F76C4E12_en.jpg
Image_E8B3CF54_F1A7_6DC0_41D2_B09507F4A4CC.url = skin/Image_E8B3CF54_F1A7_6DC0_41D2_B09507F4A4CC_en.jpg
Image_E8BBBC5C_F1A7_93C0_41DD_7C4840808C62.url = skin/Image_E8BBBC5C_F1A7_93C0_41DD_7C4840808C62_en.jpg
Image_ECB18463_F1EF_93C0_41E1_BDE886DC1039.url = skin/Image_ECB18463_F1EF_93C0_41E1_BDE886DC1039_en.jpg
Image_ECBA132E_F1EF_9540_41A4_EA74F888D241.url = skin/Image_ECBA132E_F1EF_9540_41A4_EA74F888D241_en.jpg
Image_EF13E1E2_F1EF_94C0_41CB_D9C67543FCF2.url = skin/Image_EF13E1E2_F1EF_94C0_41CB_D9C67543FCF2_en.jpg
Image_F52AFE7D_EFDD_3600_41E4_C96FC584B033.url = skin/Image_F52AFE7D_EFDD_3600_41E4_C96FC584B033_en.jpg
Image_FE81D1B3_F1AC_B540_41D1_FEEF4366F5F8.url = skin/Image_FE81D1B3_F1AC_B540_41D1_FEEF4366F5F8_en.jpg
### Multiline Text
HTMLText_E8B10C5E_F1A7_93C0_41EA_A6E5CE90C38B.html = Ardal grefftau gwirfoddolwyr
Bwrlwm o weithgarwch
Mae gwirfoddolwyr yn hollbwysig i’n gwaith. Ni fyddai’n bosibl i ni ddiogelu a gofalu am goedwigoedd a choed y DU hebddynt. Rydym yn cydweithio gyda’n cyfeillion Cymdeithas Eryri a Gwasanaethau Cefn Gwlad Keyhoe i gefnogi ein gwirfoddolwyr yma ac ymhellach i ffwrdd.
Mae ein Wardeiniaid Coetir gwirfoddol, gwirfoddolwyr o bob rhan o Barc Cenedlaethol Eryri a myfyrwyr sy’n ymweld â Phrifysgol Bangor oll wedi cyfrannu at y gwaith o farcio llwybrau cerdded drwy Goed Felenrhyd a Llennyrch.
Gan ddefnyddio plaeniau, cynion, paent a choed sydd wedi cwympo fel rhan o’n gwaith adfer coetir hynafol, mae’r gwirfoddolwyr wedi sicrhau bod arwyddion clir i dywys cerddwyr ar hyd y llwybrau melyn, glas a choch drwy’r safle.
Gallwch weld eu gwaith llaw hefyd ar y blychau adar ac ystlumod sydd wedi’u gosod yn y coedwigoedd neu ar hyd y gwrychoedd. Yn y gwrychoedd hynny fe welwch lasbrennau – mae’r rhain wedi’u tyfu o hadau a gasglwyd gan wirfoddolwyr o’r coed hŷn, iach. Bu ein cyfeillion yn Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri yn tyfu’r hadau hynny yn eu meithrinfa goed ym Mhlas Tan y Bwlch gerllaw, gan sicrhau bod ein coed yma o darddiad lleol.
Mae aelodau’r cyhoedd hefyd wedi chwarae rôl drwy wirfoddoli’n anffurfiol i fesur ein coed hynaf, ac mae’r wybodaeth hon ar gael ar ein map Rhestr Coed Hynafol ar-lein. Rydym yn gobeithio eu bod yn defnyddio eu sgiliau newydd yn awr i ganfod a mesur enghreifftiau gwych ledled Cymru gyfan!
Cadwch lygad am ein fideos ar y daith 360 hon am y Rhestr Coed Hynafol a sut y gallwch chi roi cynnig ar wirfoddoli – naill ai yma yn Llennyrch neu o’ch cartref eich hun.
Llun: Gwirfoddolwyr yn mesur a llifio pren - Kirsten Manley / WTML
Blwch ystlumod
Cartref dros dro i ystlumod
Mae ystlumod yn un o’r rhywogaethau gwarchodedig allweddol yn Ardal Cadwraeth Arbennig Llennyrch. Mae blychau ystlumod yn darparu lleoedd i orffwys neu glwydo, gan ymestyn cynefinoedd i ystlumod ar draws y safle.
Mae coed a gwympwyd fel rhan o’n gwaith adfer coetir hynafol yng Nghoed Felenrhyd wedi’u sychu, eu torri a’u mesur i helpu ein gwirfoddolwyr i greu’r cynefinoedd arbennig hyn ar gyfer ystlumod. Pren heb ei drin sydd orau i ystlumod am eu bod yn sensitif i arogleuon. Gadewir bwlch o 15-20cm uwchben gris o rigolau er mwyn i’r ystlumod allu dringo i fyny i’r blwch yn rhwydd. Mae ceudod y blwch yn ddigon dwfn i gynnal tymheredd aer cyson a rhoi ymdeimlad o ddiogelwch i’r ystlumod.
Mae nifer o’r blychau ystlumod wedi’u gosod mewn lleoliadau heulog ar hyd y gwrychoedd a’r llinellau coed yn Llennyrch, sy’n sicrhau bod y blychau yn parhau i fod yn gynnes a bod digon o fwyd ar gael yn lleol. Mae’r gwrychoedd yn darparu cynefin i bryfed baru, bridio a bwydo.
Rydym yn ddiolchgar i’r gwirfoddolwyr sy’n ymuno â ni yn ein sesiynau gwirfoddoli misol a gynhelir mewn cydweithrediad â Chymdeithas Eryri.
Llun: Bocs ystlumod pren ynghlwm wrth goeden onnen - Phillip Formby / WTML
Cennau prin
Maen nhw’n edrych fel ysgyfaint!
Mae cennau'n organebau a ffurfir pan fo rhywogaethau ffwng ac un neu fwy o organebau eraill, fel arfer alga, yn byw mewn perthynas symbiotaidd. Maen nhw’n chwarae rhan bwysig yn ecoleg coetiroedd ac maen nhw’n fioddangosyddion o lygredd amgylcheddol, newid yn yr hinsawdd a pharhad ecolegol.
Mae cennau ar goed yn darparu cysgod, bwyd a microgynefinoedd pwysig ar gyfer infertebratau bach. Mae'r rhain yn eu tro yn ysglyfaeth i bryfed ac adar mwy. Gallan nhw hefyd gynnal rhywogaethau eraill o ffyngau parasitig. Mae cennau hefyd yn darparu llawer o wasanaethau ecosystem eraill, er enghraifft y gylchred garbon a chadw dŵr.
Gelwir llysiau'r ysgyfaint yn gennau deiliog, ac yn aml maen nhw’n llachar, yn irlas ac yn wyrdd pan fyddan nhw’n wlyb. Pan fyddan nhw’n iach gallan nhw dyfu’n fawr iawn. Ar un adeg tyfai Lobaria pulmonaria fel yr un yma ar hen goed derw, ynn, llwyfenni a choed eraill ledled y DU, ond maen nhw bellach wedi'u cyfyngu i Ucheldir yr Alban, gyda rhai’n tyfu ar wasgar yn Sir Benfro, Dartmoor, New Forest ac yma yng ngogledd Cymru.
Yn ffodus i ymwelwyr, mae llawer o'r cennau hardd a phrin hyn i’w gweld ar ein derw hynafol yma wrth fynedfa Maentwrog!
Llun: Lobaria pulmonaria - Nature Picture Library / Alamy Stock
Clefyd (Chalara) coed ynn
Mae coed heintiedig yn parhau i gefnogi’r rhywogaethau sy’n ddibynnol arnynt. Ein nod yw cadw pob coeden cyhyd ag y bo’n bosibl, ond mae penderfyniadau rheoli coetir yn cael eu dylanwadu’n fawr gan ystyriaethau iechyd a diogelwch.
Achosir clefyd coed ynn gan y ffwng Hymenoscyphus fraxineus a chyfeirir ato’n aml fel clefyd (Chalara) coed ynn. Unwaith y bydd coeden wedi’i heintio, mae’r clefyd yn aml yn angheuol. Gall y clefyd ladd coeden yn uniongyrchol drwy weithredoedd y pathogen, neu’n anuniongyrchol drwy ei gwanhau i’r pwynt lle bydd yn fwy agored i ymosodiadau gan blâu neu bathogenau eraill.
Mae angen rhoi sylw arbennig i goed hynafol a nodedig, fel yr un yma yn Llennyrch, os ydynt wedi’u heintio. Mae’r goeden arwyddocaol hon yn agos iawn at lwybr y fferm, felly rydym wedi cynnal gwaith at ddibenion iechyd a diogelwch. Yn hytrach na’i chwympo, rydym wedi gweithredu’r hyn a elwir yn ‘lleihau’r corun’. Mae hyn yn cynnal nodweddion unigryw’r goeden gyhyd â phosibl.
Cedwir y pren o’r corun sydd wedi’i ddymchwel ar y ddaear o amgylch y goeden er mwyn darparu pren marw ar gyfer bioamrywiaeth. Mae pren sy’n pydru yn rhan hanfodol o gynefin y coetir. Mae’n darparu cartref i lawer o rywogaethau na allant oroesi fel arall, yn ogystal ag ailgylchu maetholion yn ôl i’r pridd.
Llun: Dail yn pydru ar goeden fyw - Phillip Formby / WTML
Coed derw
Llannerch yng nghanol y coed
Mae coetiroedd derw mes digoes yn ne Eryri yn ffurfio un o’r ardaloedd pwysicaf ar gyfer cadwraeth natur coetiroedd yn Ewrop. Mae pobl ar hyd yr oesoedd wedi gwerthfawrogi a dibynnu ar y coed hyn yn gyfartal.
Wrth grwydro llwybrau Llennyrch, efallai y sylwch fod llawer o’r coed derw mwy hygyrch yn ymddangos o’r un maint ac oedran, gyda rhai yn tyfu fel coesynnau lluosog. Mae hyn yn arwydd bod blociau o goetir yn ôl pob tebyg wedi cael eu torri neu eu prysgoedio yn y gorffennol. Mae'r coetir ei hun yn hynafol ond credwn mai dim ond canrif oed yw llawer o'r coed. Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, roedd galw mawr am bren ym Mhrydain yn golygu bod llawer o goedwigoedd fel hyn wedi colli llawer o’u coed.
Mae pobl leol hŷn yn cofio tynnu canghennau ochr y coed derw i’w helpu i dyfu’n syth a heb geinciau. Canfuom dystiolaeth hefyd o ddulliau rheoli coetir yn y gorffennol ar ffurf hen bwll llifio. Cyn llifiau cadwyn, byddai coed yn cael eu torri gyda llifiau mawr â dwy ddolen. Daw’r gair ‘underdog’ gan y rhai a gafodd y dasg anffodus o fynd i lawr i bydew gyda gwaelod y llif, lle’r oedd yr holl flawd llif yn bwrw glaw arnynt oddi fry!
Byddai’r coed derw yn cael eu hollti hefyd i greu pyst ar gyfer ffensys a gatiau, traddodiad sydd wedi’u hadfywio gan Coed Cadw. Bydd cael gwared ar ychydig o goed bob yn hyn a hyn yn helpu i greu ardaloedd o olau sy’n fuddiol i gen a glasbrennau ifanc, gan wneud y coetir yn fwy amrywiol ei strwythur yn ogystal â darparu pren defnyddiol ar gyfer atgyweirio ffiniau.
Arferai Coed Felenrhyd fod yn rhan o Ystâd fawreddog Oakley, oedd â’i melin llif ei hun. Byddai coed o Ystâd Oakley wedi’u defnyddio i greu trawstiau rheilffyrdd ac i adeiladu llongau, a fu’n cludo llechi o Ffestiniog i bob rhan o’r byd. Defnyddiwyd rhisgl derw hefyd i drin lledr: proses sy’n troi crwyn amrwd yn lledr ystwyth a gwydn.
Llun: Coed derw wedi'u gorchuddio â mwsogl a chen - Phillip Formby / WTML
Coeden ffenics
Nid yw pob coeden syrthiedig yn farw
Efallai y byddwch yn sylwi ar rai coed sydd wedi’u torri neu sydd wedi cwympo yn ein coedwigoedd. Rydym yn hoffi hyn! Mae coed sydd wedi cwympo, sy’n farw ac yn pydru yn cynyddu bioamrywiaeth coetiroedd. Nid yw pob coeden syrthiedig yn farw....gallant godi fel y ffenics o’r fflam!
Dyna yn wir yw enw’r math hwn o goeden: coeden ffenics. Er ei bod ar ei hochr, fe welwch fod ei dail yn parhau i ddeilio yn y gwanwyn, mae hadau’n cael eu gwasgaru yn yr hydref ac mae bywyd newydd yn dechrau tyfu yn y craciau a’r holltau.
Pan fydd gwirfoddolwyr yn cofnodi coed hynafol a hen, byddant yn cadw llygad am yr hen rai sydd wedi cwympo a chofnodi’r rhain hefyd.
Cadwch lygad am ein coed hynafol a hen ar y daith hon i gael mwy o wybodaeth am y Rhestr Coed Hynafol a sut i gofnodi enghreifftiau byw, gwych!
Llun: Coeden wedi cwympo gyda thyfiant newydd - Phillip Formby / WTML
Coedwigoedd Glaw y Byd
Mae coedwigoedd glaw tymherus, a elwir hefyd yn ‘goetiroedd yr Iwerydd’, i’w cael mewn ardaloedd sy’n cael eu dylanwadu gan y môr. Mae’r mannau hyn yn cael llawer iawn o law, maent yn llaith iawn, ac nid yw’r tywydd yn newid rhyw lawer drwy gydol y flwyddyn.
Mae’r cynefin unigryw a hynafol yma o goed derw, bedw, onnen, pinwydd a chyll, yn fwy amrywiol byth oherwydd y llennyrch, clogfeini, clegyrau, dyfnentydd, a’r ceunentydd sydd yno.
Mae coedwigoedd glaw yn y Deyrnas Unedig yn rhan o fïom Coedwigoedd Glaw Tymherus Arfordirol.
Mae’r math yma o gynefin yn brin ym mhob rhan o’r byd, ac mae rhai yn dweud ei fod o dan fwy o fygythiad na’r coedwigoedd glaw trofannol.
Mae’r mannau gwyrdd ar y map hwn yn dangos pa mor brin yw’r math yma o gynefin.
Oherwydd y newidiadau yn ein hinsawdd, a’r dirywiad mewn bioamrywiaeth, mae’n hanfodol ein bod yn gwarchod y safleoedd prin a gwerthfawr hyn.
Coed Felenrhyd a Llennyrch yw un o’r ychydig goedwigoedd glaw yng nghanolbarth a gogledd Cymru lle rydyn ni, ynghyd â’n partneriaid ym Mhrosiect Coedwigoedd Glaw Celtaidd Cymru, yn monitro ein rheolaeth sensitif drwy fynd ati i adfer coetiroedd hynafol, hybu pori cadwraethol, a chael gwared ar rywogaethau goresgynnol.
Llun: Map o'r byd yn nodi lleoliadau coedwigoedd glaw tymherus byd-eang - Maphobbyist / Wikimedia
Cyfeirbwyntiau
Dod o hyd i’ch ffordd o gwmpas
Cadwch lygad am ein cyfeirbwyntiau i’ch tywys ar hyd y tri llwybr drwy Coed Felenrhyd a Llennyrch.
Mae Llwybr Llennyrch yn 3 cilomedr o hyd (2 filltir) a gall fod yn galed mewn rhannau. Mae’r llwybr yn eich arwain heibio i Ffermdy hanesyddol Llennyrch, yna drwy’r caeau a’r goedwig coed derw a llwybrau y mae cenedlaethau o ffermwyr wedi’u cerdded. Chwiliwch am ffyngau gwych yn yr hydref, ac yn y gwanwyn cadwch lygad am ddyfodiad yr adar magu, fel y gwybedog brith.
Mae’r llwybrau yn laswelltog yn bennaf gyda rhai ardaloedd priddlyd a all fod yn wlyb. Mae un gamfa ris a chroesfan nant heb ei phontio. Mae’n rhaid cadw cŵn ar dennyn oherwydd mae defaid, ceffylau a gwartheg yn pori yn aml ar hyd y llwybrau hyn.
Mae’r Cylch y Ceunant tua 3.75 cilomedr o hyd (2.5 milltir). Fe sylwch ar fioamrywiaeth ryfeddol y fferm ucheldir draddodiadol hon. Wrth i’r llwybr droelli o Lyn Trawsfynydd drwy’r cynefinoedd amrywiol cadwch lygad am gyfoeth o fywyd gwyllt o fadfallod i lysiau’r afu chapiau cwyr i delor y coed!
Mae rhai rhannau serth, creigiog a dwy groesffordd afon heb eu pontio. Gall y ddaear fod yn wlyb a mawnog mewn mannau, ond mae’n werth yr ymdrech os gallwch ymdopi! Unwaith eto, gwnewch yn siŵr fod cŵn ar dennyn oherwydd y defaid a’r gwartheg sy’n pori.
Yn olaf, Cylch Felenrhyd yw ein llwybr mwyaf egnïol o tua 3.8 cilomedr (2.5 milltir) o hyd. Mae rhaeadrau’r goedwig a’r rhedyn cain yn hudolus ar unrhyw adeg o’r flwyddyn. Dilynwch yn ôl traed arwyr y Mabinogion ac archwilio’r goedwig law hudolus Geltaidd hon!
Mae’r llwybr hwn yn gul a phriddlyd yn bennaf a gall fod yn fwdlyd pan fydd yn wlyb. Mae rhai grisiau serth, gwreiddiau coed agored ac ambell ardal agored sy’n edrych dros y ceunant. Rhaid cadw cŵn ar dennyn oherwydd mae ein porwyr cadwraeth ar waith.
Llun: Panel cyfeiriadu yn dangos llwybrau drwy'r coed - WTML
Cymdeithas Eryri
Cefnogi gwirfoddoli ar raddfa tirwedd!
Rydym wedi bod yn cydweithio â Chymdeithas Eryri ers blynyddoedd lawer bellach. Fel elusen gadwraeth sy’n gweithio gyda chymunedau lleol, sefydliadau, busnesau ac unigolion ar draws Parc Cenedlaethol Eryri, mae Cymdeithas Eryri yn dod ag amrywiaeth o wirfoddolwyr o bob cwr o’r wlad i Goed Felenrhyd a Llennyrch er mwyn iddynt allu profi’r coetir unigryw a’r tir fferm cyfagos.
Diolch i waith y gwirfoddolwyr, rydym wedi gallu achub miloedd o hadau coed, a’u plannu mewn coetiroedd eraill ar hyd a lled yr ystâd, ac mewn lleoliadau eraill. Maent hefyd wedi helpu i gynnal y llwybrau ar draws ein hystâd, ac wedi cael gwared ar lawer iawn o rywogaethau goresgynnol!
Gyda chefnogaeth gan gontractwyr yr ystâd, a gan ddefnyddio’r pren a gasglwyd fel rhan o’n gwaith i adfer coetiroedd hynafol, mae gwirfoddolwyr wedi creu pyst marcio yn ogystal â blychau adar ac ystlumod sydd wedi’u gosod yn y coetir.
Mae brwdfrydedd Cymdeithas Eryri dros hyrwyddo, ysbrydoli a dyfnhau gwybodaeth a gwerthfawrogiad pobl o Eryri, ei threftadaeth, ei chynefinoedd a’i bywyd gwyllt, yn eu gwneud yn bartner perffaith ar gyfer sicrhau bod pobl leol ac ymwelwyr sy’n ymweld â’r ardal yn chwarae rhan weithredol yn y gwaith o warchod, diogelu, ac ehangu ein coetiroedd ar draws gogledd orllewin Cymru.
Llun: Gwirfoddolwyr Cymdeithas Eryri yn sefyll y tu ôl i resi o flychau adar - Kylie Jones Mattock
Dilyn y daith 360 gradd hon
Defnyddio'r bar offer:
Darllenwch y cyflwyniad i Goed Felenrhyd a Llennyrch, ein cyfranwyr a’n cyllidwyr yn y tab Ynghylch.
Defnyddiwch y tab Mynediad i ddysgu am y dirwedd yn y goedwig law a pham ein bod am ei chadw mor naturiol â phosib.
Cliciwch ar un o’r 360 o’r pwyntiau a restrir yn y tab 360 i fynd â chi yn syth at y pwynt hwnnw.
Gallwch hefyd ddefnyddio'r tab Map i gael golwg cyffredinol o’r coetir a’r fferm gan nodi lle mae’r pwyntiau 360, cliciwch ar enw’r ardal a bydd yn mynd â chi’n syth yno. Cliciwch ar yr X yng nghornel dde uchaf y map i gau’r tab Map.
Os ydych chi eisiau gweld yr amrywiaeth o blanhigion ac anifeiliaid sy’n cael eu cofnodi gan ein ffotograffwyr talentog, cliciwch ar y tab Oriel.
Symud drwy’r coetir:
I symud o un pwynt 360 i un arall fel pe baech yn cerdded drwy’r coetir, cliciwch ar y labeli ffrâm oren gyda disg wedi’i labelu gyda 360 yn y gornel dde uchaf.
Mae pob 360 yn seiliedig yn fras ar wahanol agweddau ar ein gwaith neu’r hyn sydd gan y coetir i’w gynnig.
Cliciwch ar y labeli ffrâm werdd gydag eicon gwybodaeth i ddarllen rhagor am ein gwaith
Cliciwch ar y labeli ffrâm werdd gydag eicon chwarae i wylio ffilm fer a ddatblygwyd ar y cyd â’n gwirfoddolwyr a’n staff
I fynd yn ôl i’r 360, cliciwch ar y ddisg werdd gydag X ynddi.
Gall yr eicon gosodiadau ar waelod y bar offer wella eich profiad drwy newid i’r sgrin lawn. Gallwch ddewis clywed y sain neu ei ddiffodd a gallwch ddiffodd y Mannau Poblogaidd a’r Bar Offer i weld darlun llawn o’r lleoliad rydych chi ynddo. Cliciwch ar y dair llinell yng nghornel chwith uchaf y sgrin i fynd yn ôl i’r bar offer. Cliciwch X i gau’r ddewislen gosodiadau.
Llun: Sampl o'r daith 360 yn dangos yr eiconau llywio - Lee Harrison Mellor / WTML
Enwau caeau hanesyddol
Canfyddiadau o fapiau degwm
Mae ein gwirfoddolwyr ymchwil hanesyddol wedi bod yn cymharu mapiau degwm â’r mapiau o Fferm Llennyrch i ganfod sut y defnyddiwyd y caeau yn y gorffennol.
Cynhyrchwyd y mapiau degwm rhwng 1838 a 1850 yn dilyn Deddf Cymudo’r Degwm 1836, a sicrhaodd y byddai’r holl drethi a dalwyd i’r eglwys yn cael eu talu gydag arian yn hytrach na chynnyrch. Mae’r holl fapiau degwm wedi’u cysylltu i ddogfennau dosraniad sy’n rhestru’r erwau, y degwm taladwy, enwau’r tirfeddianwyr a’r deiliaid tir, y defnydd a wneir o’r tir ac, yn y rhan fwyaf o achosion, enwau’r caeau sydd hefyd yn gallu dynodi’r defnydd hanesyddol a wnaed o’r tir.
Mae’r mapiau degwm ar gyfer ardal Llennyrch yn disgrifio’r defnydd tir fel tir âr, dolydd, porfa, coed neu dir pori coediog. Mae hyn yn dynodi’r amrywiaeth eang o weithgaredd ffermio a fu, sy’n nodweddiadol o’r cyfnod.
Ystyr Llennyrch neu Lannerch (mae sawl sillafiad) yw ‘llecyn agored mewn coedwig’, ar gyfer ceirw yn wreiddiol fwy na thebyg, ond yn ddiweddarach ar gyfer defnydd amaethyddol.
Mae enwau’r caeau hefyd yn rhoi syniad o’r defnydd a wnaed o’r tir, a allai ddyddio’n ôl i gyfnod llawer cynharach na dyddiad y mapiau. Er enghraifft:
• Bryn Polwn – bryn polyn, a allai fod yn arwydd o brysgoedio
• Buarth Lloiau, Cae’r Lloiau – cae’r lloeau
• Cae’r Odyn – cae odyn, calchfaen yn ôl pob tebyg ar gyfer gwrteithio'r tir
• Yr Arddlas – tir aredig
• Cae’r Defaid – cae y defaid
• Bryn y Fedwen – bryn bedw
Mae’n amlwg, dros amser, bod caeau Llennyrch wedi’u defnyddio at ddibenion ffermio neu goetir i gefnogi gofynion y fferm. Rydym yn parchu ac yn glynu at y traddodiad o ffermio yma. Ein strategaeth yw cynnwys coed mewn ffordd sensitif er budd anifeiliaid y fferm ac incwm ein porwr, a darparu cynefin amrywiol yr un pryd er mwyn cynyddu bioamrywiaeth a lliniaru’r newid yn yr hinsawdd.
Llun: Cae - Phillip Formby / WTML
Ffermdy Llennyrch
Plasty o’r 16eg Ganrif yn Eryri
Adeiladwyd ffermdy Llennyrch tua 1569 ac mae’n enghraifft wych o blasty yn Eryri, gyda lle tân cegin mawr a grisiau carreg troellog. Cafodd ei adeiladu cyn y plasty cyntaf ym mhlas Tan y Bwlch gerllaw.
Mae gennym rai cipluniau o fywyd cynnar yn Llennyrch. Y tenant enwog cyntaf oedd William Evans, a bu ei farwolaeth ym 1837 ar ei ffordd adref drwy Goed Felenrhyd yn destun sibrydion gwyllt o ddwyn a llofruddiaeth. Dywedir y gallech weld llythrennau ei enw wedi’u cerfio ar foncyff yn ei eiliadau olaf, neu ôl carnau ei geffyl. Beth bynnag fu amgylchiadau ei farwolaeth, fe adawodd ystâd sylweddol ar ei ôl.
Mae cofnodion Cyfrifiad yn dechrau ym 1841 yn dangos pedwar annedd - a gofnodwyd fel Cany Coed Bach, Llanyrch, Lanyrch Cwt Bach a Llanyrch Bach - lle’r oedd wyth aelod o’r teulu Evans yn byw a deuddeg o bobl eraill a oedd yn llafurwyr, gweision neu’n blant 8 mis i 80 oed.
O 1851 i 1901, roedd tair cenhedlaeth o’r teulu Evans yn byw yn Llennyrch. Yr oedd y penteulu, John Evans, yn 86 oed ym 1901. Erbyn 1911, roedd y ffermdy wedi’i drosglwyddo i’w ail fab, William. Roedd chwaer William, Margaret, yn helpu fel morwyn laeth ac roedd eu cefnder, Richard, yn gweithio fel certmon a marchog. Tyfodd tirddaliad Llennyrch o 200 i 550 acer yn ystod y cyfnod hwn ac roedd yn cefnogi criw o gertmyn, gweision a chowmyn, ond erbyn 1911 dim ond pum preswyliwr oedd yn byw yno.
Mae Nel Griffiths, a fu’n gweithio fel morwyn i Richard a Margaret Evans yn eu henaint, yn cofio ei chyfnod yn ffermdy Llennyrch fel bywyd caled a chorfforol ac yn un cyfoethog yng nghanol byd natur. Ymhlith ei hoff atgofion mae bwydydd cartref, iach di-rif - uwd, llaeth enwyn, medd a physgod o Lyn Llennyrch - ac ymgasglu gyda’r nos yng ngolau’r tân mawn a brwynwellt.
Llun: Carreg gornel gyda dyddiad wedi'i gerfio ynddi - Rory Francis / WTML
Field barn
Sub heading goes here if required.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Morbi rhoncus lacus eros, nec lobortis sapien pharetra at. Pellentesque eu pharetra tortor, et tempus dolor. Suspendisse ultrices vulputate tortor nec euismod.
Proin vel sem id sapien tincidunt ultrices et et lorem. Suspendisse ultrices tristique ante, quis rhoncus nibh iaculis vitae. Mauris gravida sed dui ac gravida. Sed ultricies nisi metus, in ultricies ligula facilisis sit amet. Etiam id ex quis felis lobortis tristique. Phasellus vel porttitor tortor, sit amet pellentesque turpis.
Nam ornare at nibh eget venenatis. Nullam cursus metus tincidunt, tempus odio ac, tincidunt lectus. Donec nulla mi, condimentum ac faucibus in, consectetur nec lectus. Praesent ex enim, sollicitudin a dictum at, interdum sit amet augue. Vivamus auctor ultrices dui. Cras egestas ipsum vitae massa condimentum condimentum. Sed molestie fringilla diam nec euismod. In posuere mauris eget ex molestie, vitae efficitur lacus auctor.
Proin vel sem id sapien tincidunt ultrices et et lorem. Suspendisse ultrices tristique ante, quis rhoncus nibh iaculis vitae. Mauris gravida sed dui ac gravida. Sed ultricies nisi metus, in ultricies ligula facilisis sit amet. Etiam id ex quis felis lobortis tristique. Phasellus vel porttitor tortor, sit amet pellentesque turpis.
Future forest
Sub heading
Lead copy
Body copy
Gwirfoddolwr Ymchwil Hanesyddol
Darganfod hen enwau a defnydd o’n hystâd
Drwy ddod o hyd i ffeithiau diddorol am yr enwau a roddwyd ar y tir yn y gorffennol, a sut cafodd y tir ei ddefnyddio, mae ein ymchwilwyr hanes gwirfoddol yn dod ag agweddau diwylliannol a threftadaeth ein gwaith yn fyw. Cadwch lygad am enwau’r caeau hyn ar ein gatiau wrth i chi ymweld â’n safleoedd ledled Cymru.
Mae wedi bod yn ddiddorol darganfod bod gan rai caeau ar y fferm enwau sy’n gysylltiedig â choed, sy’n awgrymu eu bod yn ardaloedd coediog ar un adeg. Ar sail y wybodaeth hon, a chynllun rheoli’r safle, mae’n bosibl yr awn ni ati i gymhwyso egwyddorion amaeth-goedwigaeth i’r caeau hyn, lle gall anifeiliaid barhau i bori, a lle bydd coed yn tyfu fel cysgodfannau neu fel ffiniau o amgylch y cae. Neu, gallem adael i’r cae adfywio’n naturiol i fod yn ardal goediog fel yr arferai fod.
Rydym yn ddiolchgar iawn i Dave Crowley a Brian Palmer, yr ymchwilwyr hanes, am eu gwaith yng Nghoed Felenrhyd a Llennyrch.
Ewch i’r ffermdy, y parlwr godro, a’r ysgubor i ddysgu mwy am y wybodaeth yr oeddent wedi’i darganfod am yr ardaloedd hyn.
Llun: David Crowley Ymchwilydd Hanesyddol Gwirfoddol yn tynnu llun - Kirsten Manley / WTML
Gwrychoedd
Arferion hanesyddol i sicrhau dyfodol bioamrywiol
Mae gwrychoedd yn rhan o draddodiad amaeth-goedwigaeth hynafol ynghyd â phori tir coed. Ynghyd â choed hynafol a chynefinoedd ymyl caeau, mae gwrychoedd yn ffurfio rhwydwaith cynefinoedd helaeth sy’n hanfodol i fywyd gwyllt.
Mae ein ffermwr tenant, Arwel, yn deall bod gwrychoedd yn darparu buddiannau ymarferol i’w arferion ffermio: diogelu da byw rhag tywydd eithafol, cynorthwyo bioamrywiaeth, lliniaru llifogydd a gwella adnoddau pridd, carbon a dŵr.
Gwyddom fod gwrychoedd yn rhan o’n treftadaeth naturiol a bod nodweddion amrywiol yn bwysig i wahanol rywogaethau bywyd gwyllt. Er mwyn cefnogi mwy o rywogaethau yn ystod cyfnodau blodeuo a ffrwytho amrywiol, rydym yn gwneud yn siŵr ein bod yn amrywio cyfansoddiad y coed yn ein gwrychoedd.
Ystlumod
Mae darparu nodweddion tirwedd llinol fel gwrychoedd yn bwysig i ystlumod. Gall gwrychoedd, ymylon coetiroedd a ffosydd i gyd ffurfio llwybrau cymudo rhwng safleoedd clwydo a mannau bwyta. Gall ystlumod lywio'r dirwedd yn well a dod o hyd i gysgod rhag y gwynt wrth hedfan. Gyda’n rhwydwaith o wrychoedd sydd wedi’u cysylltu’n dda a nodweddion llinol eraill yn nhirwedd Llennyrch, gall llawer o rywogaethau o ystlumod ehangu eu gallu i chwilota a chlwydo.
Llun: Yn tyfu glasbrennau gwrychoedd a choeden aeddfed y tu mewn i gae wedi'i ffensio - Phillip Formby / WTML
Gwybodaeth am Coed Felenrhyd a Llennyrch
Gwarchod a gwella treftadaeth naturiol a diwylliannol
Mae ehangder Coed Felenrhyd a Llennych yn ymestyn o fynyddoedd anwastad Eryri i derfynau llanw Môr Iwerddon.
Mae’n dirwedd unigryw lle mae cadwraeth yn cwrdd â ffermio, yn gwarchod arferion amaethyddol traddodiadol tra’n cynyddu gorchudd coed. Mae pori coetir ysgafn yn darparu’r amodau gorau posibl ar gyfer mwsoglau, cennau a llysiau’r afu prin a geir mewn amodau coedwig law yn unig. Gyda dyfnentydd serth, llwybrau tonnog, gweundir garw a nentydd swnllyd, gadewch i ni fynd â chi i gorneli cudd y dirwedd anghysbell hon y mae ond ychydig o bobl wedi’i phrofi.
Bydd y daith hon yn datgelu mwy am ein gwaith, i’ch helpu i gynllunio eich ymweliad neu i ymgolli yng ngolygfeydd a synau coedwig law werthfawr Cymru. Defnyddiwch y tabiau yn y bar offer i’ch tywys.
I ymchwilio’n ddyfnach i hanes, i ecoleg ac i reolaeth ein coedwigoedd glaw neu i ddysgu sut rydyn ni’n cefnogi tirfeddianwyr, ewch i wefan Coed Cadw. I gael rhagor o wybodaeth a chanllawiau am warchod ein coedwigoedd glaw yng Nghymru, ewch i wefan Coedwigoedd Glaw Celtaidd Cymru.
Ydy’r daith wedi’ch ysbrydoli? Helpwch ni i warchod treftadaeth ein coetiroedd drwy gofnodi coed hynafol, gwirfoddoli gyda ni neu gyfrannu arian i gefnogi ein gwaith yn y dyfodol.
Mae’r daith hon wedi bod yn bosibl drwy’r Gronfa Rhwydweithiau Natur a ddarparwyd gan y Gronfa Dreftadaeth, ar ran Llywodraeth Cymru. Rydyn ni’n diolch i’n staff a’n Gwirfoddolwyr Ymchwil Hanesyddol, David Crowley a Brian Palmer, am eu cefnogaeth i ddatgelu hanes Fferm Llennyrch.
Tynnwyd y lluniau gan: Rory Francis, Phillip Formby, Kylie Jones-Mattock, Ben Lee, Kirsten Manley, Jordan Mansfield, Jonathan Need and Ben Porter. Cafodd y ffilmiau eu cynhyrchu gan Phillip Formby a Culture Colony.
Llun: Coed gwyrddlas coedwig law, rhedyn, mwsoglau a chen o amgylch pyllau o ddŵr mewn craig - Phillip Formby / WTML
Hen Gennau
Thelotrema petractoides
Mae dŵr yn bwysig i lawer o blanhigion yn y goedwig law. Mae rhai rhywogaethau o gen angen amodau alcalïaidd a dim ond ar hen risgl y deuir o hyd iddynt. Gall rhisgl ddod yn fwy alcalïaidd wrth i’r goeden fynd yn hŷn, felly mae rhywogaethau fel ynn - sydd â rhisgl â pH (alcali) cymharol uchel - yn gartref i lawer o rywogaethau. Yn wir, mae tua 536 o rywogaethau cen yn gysylltiedig â choed ynn!
Mae hyn i gyd yn tanlinellu pa mor hanfodol y gall un goeden hynafol fod i'n rhywogaethau o genau amrywiol.
Mae coetir hynafol yn dir lle mae coed wedi bod yn tyfu’n barhaus ers amser maith.
Oherwydd hyn, mae coedwigoedd hynafol yn arbennig o bwysig ar gyfer cenau gan eu bod yn darparu amgylchedd lle gall cen ffynnu, a chael llonydd. Mae angen hyn ar gennau gan eu bod yn cymryd amser hir i ddatblygu, gan dyfu dim ond 1-2mm y flwyddyn.
Llun: Thelotrema pectractoides - Alistair Hotchkiss
Living legends
Sub heading
Lead copy
Body copy
Lle i dyfu
Gwneud lle i’r goedwig ehangu
Yn aml, fe welwn raniad sydyn rhwng coetir trwchus a thir agored. Mae’r coed yn stopio’n sydyn wrth linell y ffens ac mae’r caeau agored yn dechrau. Ond, yn yr amodau cywir, gall coetiroedd ehangu’n naturiol i greu trawsnewidiad graddol, meddal o lannerch neu brysgwydd i gynefin goediog.
Mae cynefinoedd meddal ar ymylon coetiroedd yn cefnogi amrywiaeth uwch o rywogaethau, yn arbennig os ydynt yn cynnwys cyfran dda o lwyni. Er enghraifft, maent yn darparu cilfachau i adar fel bras melyn a choch y berllan yn ogystal ag infertebratau megis gwenyn y derw, y fritheg a'r brychan du a gwyn. Gallent hefyd glustogi coetiroedd hynafol rhag siociau sydyn fel stormydd neu lygredd maethol neu gemegol sy'n lledaenu o dir cyfagos.
Yma rydym wedi gwthio’r ffens i ffwrdd oddi wrth y llinell goed a bydd yn galluogi i goed ifanc sefydlu’n naturiol ar hyd ymyl y coetir. Mae adfywio naturiol llwyddiannus yn ddibynnol ar nifer o ffactorau gwahanol. Mae hadau coed yn cael eu dosbarthu dros ardal eang, naill ai gan y gwynt neu adar a mamaliaid, ond mae adfywio yn digwydd yn agos at y coed lle maent wedi disgyn. Mae angen cilfach glir ar hadau yng nghanol llystyfiant trwchus er mwyn gallu gwreiddio. Wrth iddynt egino a thyfu, mae’n rhaid iddynt osgoi pori dwys gan lygod, cwningod, ysgyfarnogod, da byw, geifr gwyllt neu geirw.
Mae’r rhan fwyaf o goed yn dibynnu ar fathau penodol o ffyngau mycorhisol (gwraidd) i gael maetholion o’r pridd. Mae coed yn elwa o fod yn agos at rywogaethau eraill o lwyni a choed sydd â chyfres debyg o ffyngau defnyddiol – gall glasbrennau ifanc gael gwybodaeth a maetholion o’r pridd a hyd yn oed gan goed eraill.
Llun: Ardal o laswellt eang rhwng coetir a wal derfyn - Phillip Formby / WTML
Mynediad
Mae ein gwefan yn cynnwys canllawiau ar sut mae cyrraedd y tri phwynt mynediad i Goed Felenrhyd a Llennyrch. Chwiliwch am Coed Felenrhyd a Llennyrch ar ein tudalen Visit Woods.
Yn y coetir hwn, mae’r llwybrau’n llydan wrth y mynedfeydd ac yna’n culhau’n raddol i fod yn llwybrau cul, serth, troellog ac anwastad. Er mwyn osgoi effeithio ar yr ecoleg fregus yma, mae rhai pontydd cul a gellir croesi dwy nant ar gerrig camu gyda rhaff yn ganllaw.
Nid yw’r coetir hwn yn addas i ddefnyddwyr cadeiriau olwyn. Rydyn ni eisiau cynnig profiad cynhwysol a chyfoethog o Goed Felenrhyd a Llennyrch i gynifer o bobl â phosibl, felly rydyn ni’n eich gwahodd i grwydro’r goedwig law a’r fferm drwy’r daith 360 gradd rithwir hon.
Photo: Camau i fyny allt serth - Jordan Mansfield / WTML
Parking
Sub heading
Lead copy
Body copy
Plannu coed heb ffensys
Sefydlu coed mewn ardaloedd ucheldir gyda thir pori
Mae ‘plannu coed heb ffensys’ yn dechneg sydd wedi’i phrofi a ddefnyddir gennym i dyfu nifer fach o goed ar dir sy’n cael ei bori gan anifeiliaid fferm.
Mae’r dechneg yn cynnwys plannu coed mewn ardaloedd lle na fydd gwartheg neu ddefaid yn pori – mewn llwyni eithin, ymysg mieri neu mewn ardaloedd creigiog. Mae hyn yn cynyddu’r gorchudd coed, ac yn darparu ardal gysgodol i’r da byw.
Yn absenoldeb ffensys, gall bioamrywiaeth ffynnu a gall ffynonellau hadau'r dyfodol gynyddu. Gall coed ifanc fanteisio ar ddulliau amrywiol o ddiogelwch naturiol, gan alluogi i gynefinoedd coediog dyfu mewn tirwedd wedi’i phori a fyddai’n amhosibl fel arall, heb allgáu anifeiliaid (gosod ffensys i gadw da byw draw) neu newid y defnydd o’r tir yn gyfan gwbl.
Mae plannu heb ffensys yn gysyniad syml iawn, ond mae yna lawer o elfennau i’w hystyried gyda’i gilydd. Mae deall cynildeb technegau pori a lleoli coed yn hollbwysig ar gyfer llwyddiant.
Yn ogystal â gwella’r dirwedd a helpu bywyd gwyllt, mae’r dull yn darparu llawer o fuddiannau i ffermwyr: mae’r coed yn darparu cysgod a lloches i dda byw; ni chollir unrhyw dir pori unrhyw amser wrth i’r coed sefydlu; ni fydd unrhyw newid i’r defnydd a wneir o’r tir oherwydd mae’r ardaloedd yn parhau i fod yn amaethyddol yn hytrach na dod yn goedwigoedd; bydd llai o eithin a rhedyn wrth i’r coed ddatblygu canopi, sy’n galluogi i lystyfiant mwy amrywiol dyfu rhwng ac o dan y coed; mae cynefinoedd coediog yn cael eu creu.
Llun: Glasbren bedw pum mlwydd oed yn tyfu ymhlith llwyni eithin pigog - Kirsten Manley / WTML
Plannu hadau yn uniongyrchol
Hau’n uniongyrchol yn y pridd
Mae hau hadau lleol, yn hytrach na phlannu eginblanhigion, yn dynwared prosesau naturiol, fel gwiwerod a sgrechod y coed yn claddu mes.
Mae ein dull o ddatblygu cydnerthedd yn wyneb newid yn yr hinsawdd yn canolbwyntio ar gasglu a thyfu hadau yn yr un ardal gan mai nhw sydd wedi addasu orau i’r amgylchiadau lleol. Fel arfer, rydyn ni’n plannu’r coed ifanc mewn caeau fel hyn, ond yma rydyn ni’n defnyddio techneg hau uniongyrchol.
Mae hadau’n cael eu casglu o wahanol rannau o’r coetir cyfagos ac yn cael eu gwasgaru neu eu claddu ychydig o dan y pridd, gan adael i fyd natur wneud ei waith yn naturiol.
Dim ond yr hadau mwyaf iach a chryf fydd yn egino i fod yn eginblanhigion, yn union fel y byddent pe baent wedi syrthio’n uniongyrchol o’r goeden. Un o’r manteision ychwanegol o ddefnyddio'r dechneg hon yw ein bod yn lleihau’r costau tyfu a thrafnidiaeth, ac yn lleihau’r effaith a gawn ar yr amgylchedd.
Mae’n debygol y bydd y coed yn ymsefydlu fymryn yn arafach ac y byddant yn llai unffurf nag y byddent pe baent yn cael eu plannu, ond bydd hyn yn creu cynefin coetir mwy naturiol a chadarn yn y pen draw. Mae hefyd yn debygol o fod yn fwy addas i rai rhywogaethau nag eraill, felly byddwn yn monitro beth sy’n gweithio’n dda a byddwn yn addasu ein cynlluniau ar gyfer y dyfodol yn unol â hynny.
Llun: Hadau cyll mewn llaw - Kirsten Manley / WTML
Polypody
Sub heading
Lead copy
Body copy
Pont Iorwg
O groesfannau pobl i bont werdd
Mae Pont Iorwg yn bont restredig Gradd II o'r 18fed ganrif neu o bosibl hyd yn oed yn gynharach. Roedd yn rhan o'r llwybrau masnach (y cyfeirir atynt hefyd fel llwybrau ceffylau pwn) a oedd yn rhan o’r prif lwybrau trafnidiaeth ledled y DU ac ymhellach i Ewrop.
Arferai porthmyn a "phacwyr" deithio dros y bont hon gan anelu o Harlech i gyfeiriad Maentwrog cyn i’r ffordd bresennol gael ei hadeiladu wrth y fynedfa i Goed Felenrhyd.
Roedd pont ceffylau pwn yn wahanol i bontydd eraill gan ei bod fel arfer yn llai na 6 troedfedd (1.8 m) o led, heb unrhyw barapetau neu rai isel iawn. Roedd hyn yn caniatáu i geffylau a oedd weithiau'n cario basgedi llawn brethyn, grawn neu gynnyrch arall groesi mewn rhes, yn ddirwystr.
Roedd ffrwd Afon Prysor a oedd yn llifo o dan y bont yn groesfan haws nag afon letach Dwynant y mae'n llifo iddi. Yn rhai o chwedlau'r Mabinogi awgrymir mai'r man lle mae'r nant hon yn cyfarfod afon Dwyryd, yw lleoliad bedd y cymeriad Pryderi.
Fe'i gelwir yn Bont Iorwg oherwydd yr eiddew sy’n tyfu ac yn hongian dros ei hochrau, mae'r bont hon, dros amser, wedi datblygu ei hecosystem ei hun o blanhigion isel a bryoffytau. Byddem yn croesawu gwirfoddolwyr monitro bywyd gwyllt newydd i'n helpu i ganfod yn union faint o rywogaethau y mae'n eu cynnal.
Mae'n dal yn bosibl ei defnyddio, ond cymerwch ofal wrth ei chroesi.
Llun: Pont garreg fwaog dros yr afon wedi'i gorchuddio ag eiddew - Hannah Nunn
Pori yn y coetir
Mae anifeiliaid sy’n pori wedi gwneud cyfraniad pwysig i greu’r cynefin arbennig hwn ac maent yn parhau i fod yn hollbwysig ar gyfer ei oroesiad yn y tymor hir.
Pan gymerodd Coed Cadw yr awenau i reoli’r fferm, daeth gyda diadell o tua 300 o ddefaid cynefin. Daw anifeiliaid cynefin o linell ddi-dor sydd wedi byw mewn un ardal agored dros genedlaethau, gan addasu i'r amgylchedd lleol penodol, ei gyfleoedd a'i heriau. Tra bod y defaid hyn bellach yn ffynnu yng nghoedwigoedd, caeau a ffriddoedd Llennyrch, ni fyddai da byw a fewnforir wedi addasu cystal i’r safle.
Mae pori yn hollbwysig ar gyfer cynnal isdyfiant agored. Mae'r isdyfiant yn ffafrio bryoffytau llai cystadleuol a chennau sy'n hoff o olau a dyma'r cynefin nythu a ffafrir ar gyfer adar mudol fel telor yr helyg. Heb ardaloedd i bori, byddai llus a mieri yn goruchafu yn gyflym, fel y gwnaethant yng Nghoed Felenrhyd gerllaw, cyn ailgyflwyno anifeiliaid pori.
Fodd bynnag, gallwch gael gormod o beth da. Yn y tymor hwy, os bydd gormod o bori, yna bydd y rhedyn a blodau blasus y coetir yn cael eu bwyta ac ni fydd eginblanhigion ifanc yn cael unrhyw gyfle i dyfu a lledaenu drwy’r coetir.
Nid yw defaid yn gwneud fawr ddim i greu aflonyddwch. Gall ychydig o aflonyddwch helpu i greu cilfachau i hadau coed a rhywogaethau amrywiol eraill wreiddio. Am y rheswm hwn, rydym yn edrych ar sut y gellid defnyddio gwartheg i ysgogi prosesau naturiol yn y cynefinoedd amrywiol ar y safle.
Yn y gorffennol, byddai’r fferm wedi cynnal buches fechan o wartheg – a fyddai’n cael eu godro yn Fuches Dwll yng Ngheunant Geifr – geifr, llond llaw o ddefaid, ceffylau gwaith a mochyn neu ddau fwy na thebyg. Byddai’r pori cymysg wedi helpu i gynnal y cynefinoedd o werth natur uchel a welwn heddiw.
Llun: Defaid yn edrych trwy fwsogl wedi eu gorchuddio - Phillip Formby / WTML
Pren marw yn sefyll
Cadw pren sy’n marw ac sydd wedi marw
Gall pren marw a phren sy’n pydru roi argraff negyddol. Wrth gerdded drwy goedwig, efallai y bydd pobl yn gweld boncyffion wedi pydru neu ganghennau wedi torri ac yn meddwl bod y coetir yn afiach neu'n beryglus.
Er nad yw coed marw a rhai sy’n marw fel arfer yn achosi llawer o risg i bobl ac eiddo, rhaid i reolwyr coetiroedd bwyso a mesur y risgiau diogelwch yn erbyn eu gwerth ecolegol enfawr.
Mae llawer o chwilod yn dibynnu ar bren marw i ddatblygu eu larfa. Gelwir y rhain yn chwilod saprolycsig, sy'n deillio o'r gair Groeg - sapros -sy'n golygu 'wedi pydru' a xylon sy'n golygu 'pren'. Mae eu lindys yn aml yn bwydo ar bren wedi’i feddalu yn sgil dadelfennu ffwngaidd, neu ar y cyrff ffwngaidd eu hunain. Trwy dyllu i mewn i’r pren maen nhw hefyd yn cael rhywfaint o amddiffyniad rhag ysglyfaethwyr. At ei gilydd, credir bod angen pren marw ar ryw adeg yn eu cylchred bywyd ar tua 650 o rywogaethau chwilod y DU.
Lle mae larfa chwilen mae yna anifeiliaid sy'n arbenigo mewn cael gafael arnyn nhw. Mae nifer o adar coetir wedi datblygu pigau cryf, tafodau hir ac ymddygiadau i'w helpu i dynnu infertebratau allan o bren marw. Hefyd, mae'n well gan gnocell y coed bren marw sy’n sefyll er mwyn tyllu i greu nyth - ac efallai y bydd ystlumod ac adar eraill sy’n nythu mewn tyllau yn defnyddio’r rhain maes o law.
Llun: Cnocell Fraith Fwyaf - Maurice Walker / WTML
Rhedyn
Rheoli rhedyn er mwyn sefydlu coed
Yma, rydym yn treialu gwahanol ddulliau o dyfu coed mewn ardaloedd o redyn trwchus. Rydym yn canolbwyntio ar ganfod a oes angen rheoli rhedyn er mwyn cytrefu coed yn llwyddiannus.
Rydym yn cynnal profion drwy rannu’r ardal yn adrannau, a chynnal gwahanol ? ym mhob un. Rydym yn awyddus i ddysgu a yw’n bosibl tyfu coed yma ac a yw’n fuddiol cynnal rhaglen rheoli rhedyn am un flwyddyn neu fwy ar safle i wella’r amodau i hadau egino a dechrau tyfu.
Bydd torri’r rhedyn yn ôl yn lleihau cystadleuaeth ac yn galluogi i olau gyrraedd y ddaear. Fodd bynnag, gallai hyn hefyd dorri unrhyw dyfiant coed nad ydynt yn hawdd eu gweld yn anfwriadol.
Mae gwaith monitro parhaus yn bwysig yma, i’n helpu i ddeall y manteision a’r anfanteision o dechnegau rheoli gwahanol. Bydd yn ein galluogi i wneud penderfyniadau gwybodus ar y safle hwn ac ar safleoedd eraill yn y dyfodol. Bob blwyddyn cynhelir adolygiad cyn symud ymlaen gyda gwaith y flwyddyn ganlynol. Yna gallwn asesu’r adwaith o fflora’r ddaear a hadau coed cyn penderfynu ar y cam nesaf mwyaf priodol. Mae hyn hefyd yn atal gweithgarwch diangen ar y safle er mwyn diogelu amser ac adnoddau gwerthfawr.
Dros amser, wrth i’r coed aeddfedu, bydd y rhedyn yn lleihau o dan ganopi’r coed oherwydd bod llai o olau. Bydd rhywogaethau eraill yn ffynnu a bydd bioamrywiaeth yn cynyddu o ganlyniad. Bydd yr angen i reoli rhedyn yn lleihau hefyd.
Llun: Cae rhedyn - Phillip Formby / WTML
Rhedynen Ffilmog Wilson
Hymenophyllum wilsonii, a elwir hefyd yn Rhedynach Teneuwe Wilson
Os edrychwch chi’n ofalus ar y mwsoglau a’r cennau sy’n tyfu ar gerrig a boncyffion coed yng Nghoed Felenrhyd a Llennyrch, mae’n bosibl y gwelwch chi’r rhedyn ddyfrllyd hon yn tyfu yn eu plith.
Sylwch ar y dail tryleu tenau, a’r gwythiennau’n tyfu'r holl ffordd i ben y dail, sef un o nodweddion y math yma o redyn.
Mae’n ffynnu mewn amodau llaith a thywyll, ac mae’n gallu ymdopi â chyfnod byr o sychder. Mewn amodau cynhesach, ac heb ddŵr, mae’r rhedyn yn crebachu ac yn edrych fel pe bai wedi marw, ond fel mwsoglau, daw yn ôl yn fyw pan fydd digon o ddŵr ar gael unwaith eto.
Yn yr amodau cywir, gall ffurfio clystyrau dwys gan ddefnyddio eu rhisomau hirion.
Edrychwch yn fanylach ar y bryoffytau eraill sy’n dal y lleithder yn y goedwig law hon.
Llun: Rhedynach Teneuwe Wilson - David Whitaker / Alamy Stock
Stand caniau llaeth
Cofio arferion ffermio’r gorffennol
Credwn fod y nodwedd anghyffredin hon yn stand caniau llaeth. Silff isel wedi’i chreu yn y wal sy’n wynebu’r gogledd: byddai hyn wedi helpu i gadw’r caniau llaeth yn oer wrth aros i’r llaeth gael ei gasglu gan gert.
Byddai’r llwybr ger y stand caniau llaeth wedi cysylltu’r fferm yn Llennyrch ag eiddo fel Gyfynys a Tŷ’n Twll i’r dwyrain a’r de-ddwyrain. Byddai llwybrau wedi cysylltu drwy’r hyn a elwir yn A470 yn awr, a ddechreuodd ei hoes fel llwybr Rhufeinig fwy na thebyg ac erbyn y 1820 roedd yn ffordd dyrpeg bwysig. Byddai cysylltiadau rheilffordd wedi bodoli yma hyd yn oed, ar ôl i Reilffordd Y Bala a Ffestiniog agor ym 1882.
Roedd standiau caniau llaeth neu ‘hincs’ yn cael eu defnyddio’n gyffredin o’r 19eg ganrif o leiaf hyd at y 1970au, pan ddechreuwyd defnyddio tanceri llaeth. Mae gwartheg wedi bod yn rhan bwysig o economi’r fferm cyn belled yn ôl â’r 19eg ganrif, pan adeiladwyd llawer o’r ysguboriau gwartheg a welwn wedi’u dosbarthu ar draws y dirwedd leol.
Yn y dyfodol, bydd gwartheg yn rhan o’r dirwedd unwaith eto yn Llennyrch. Mae eu pori a'u haflonyddu defnyddiol ar haen y ddaear o fudd i'r cynefinoedd coediog ac agored arbennig hynny sydd wedi'u ffurfio gan eu presenoldeb hanesyddol.
Llun: Wal gerrig sych fechan gyda silff - Phillip Formby / WTML
Stinky stitca
Sub heading
Lead copy
Body copy
Ymsefydlu naturiol
Rhoi help llaw
Ymsefydlu naturiol yw’r broses sy’n galluogi coed a llwyni i hunan-hadu a gwasgaru. Gall fod yn rhatach, yn ffordd o ddefnyddio llai o lewys plastig nag wrth blannu coed, a helpu i greu coetiroedd yn gyflym.
Mae coetir sy’n ymsefydlu naturiol yn gartref i goed lleol sy’n ffynnu mewn amodau lleol. Mae’r dull hwn yn sicrhau bod geneteg coed yn amrywiol, gan gefnogi eu gallu i addasu i glefydau a'n hinsawdd newidiol. Mae hefyd yn cynhyrchu strwythur anwastad, naturiolaidd, sy'n galluogi i amrywiaeth o rywogaethau fodoli.
Mae’r dull ymsefydlu naturiol hefyd yn osgoi’r risg o fewnforio plâu a chlefydau newydd. Mae’n bosibl y bydd y coed ifanc yn gallu gwrthsefyll pwysau yn well, er enghraifft sychder, am nad ydynt erioed wedi dioddef y straen o gael eu trawsblannu. Yn ogystal, mae ymsefydlu naturiol am ddim ac mae’n gynaliadwy – nid oes cost i dirfeddianwyr ar gyfer y coed, ac nid oes unrhyw allyriadau’n cael eu creu o’u tyfu a’u cludo!
Mae bodau dynol yn ddiamynedd iawn a gall ymsefydlu naturiol ddigwydd braidd yn araf ac anrhagweladwy. Weithiau mae angen plannu neu ymsefydlu gyda chymorth, er enghraifft drwy hau hadau yn uniongyrchol, er mwyn cyflawni cymysgedd, dwysedd neu amserlen benodol o rywogaethau. Yn union fel y mae sgrech y coed yn helpu i wasgaru coed derw trwy gladdu mes, felly hefyd y gall pobl ledaenu hadau coed o ffynonellau lleol.
Gellir lluosogi helyg mewn mannau gwlyb drwy gymryd toriadau a gall hyn, yn ei dro, helpu i weithredu fel arloeswyr, gan baratoi’r ffordd i goed eraill sefydlu mewn tir asidig. Gellir plannu coed unigol hefyd i fod yn ffynhonnell hadau ar gyfer y genhedlaeth nesaf. Bydd gwirfoddolwyr yn ein helpu gyda'r tasgau hyn dros y blynyddoedd nesaf wrth i'n coetir ehangu'n raddol.
Llun: hadau bedw yn hongian o goeden - Margaret Barton / WTML
Yr ysgubor
Gofod datblygu sgiliau
Er bod ein ffermwr tenant, Arwel, yn gwneud defnydd o’n hysgubor dan do ar gyfer cneifio a brechu ei ddefaid, rydym yn credu bod gan yr ysgubor awyr agored yma yn Llennyrch lawer o botensial.
Rydym yn rhagweld gofod wedi’i orchuddio â phren lle gall ein gwirfoddolwyr gasglu a phrosesu pren. Mae adfer coetiroedd hynafol yn darparu gofod ar gyfer goleuni a thyfiant newydd. Rydym yn defnyddio dulliau sensitif sy’n cynnwys ceffylau yn tynnu’r coed, sy’n cael ei drawsnewid yn gynhyrchion defnyddiol ar gyfer gweddill y safle.
Gall ein contractwyr ddefnyddio’r gofod hwn i gynorthwyo myfyrwyr a gwirfoddolwyr i ddatblygu sgiliau i greu pyst ffensys, giatiau a meinciau i’w gosod o amgylch y safle.
Mae meinciau yn hollbwysig i ymwelwyr sydd angen seibiannau rheolaidd ar hyd ein llwybrau. Mae ein gwirfoddolwyr yn falch o gael cyfrannu at wneud Coed Felenrhyd a Llennyrch yn safle sy’n fwy hygyrch i gynulleidfa fwy.
Rydym hefyd yn rhagweld gofod lle gall y cyhoedd, yn ystod rhai o’n digwyddiadau cerdded, ymgasglu o dan loches i ddysgu am y fioamrywiaeth gynyddol ar y safle hwn.
Gwyliwch y gofod hwn!
Llun: Delweddu strwythur ysgubor newydd - WTML
Ardal grefftau gwirfoddolwyr
Bwrlwm o weithgarwch
Mae gwirfoddolwyr yn hollbwysig i’n gwaith. Ni fyddai’n bosibl i ni ddiogelu a gofalu am goedwigoedd a choed y DU hebddynt. Rydym yn cydweithio gyda’n cyfeillion Cymdeithas Eryri a Gwasanaethau Cefn Gwlad Keyhoe i gefnogi ein gwirfoddolwyr yma ac ymhellach i ffwrdd.
Mae ein Wardeiniaid Coetir gwirfoddol, gwirfoddolwyr o bob rhan o Barc Cenedlaethol Eryri a myfyrwyr sy’n ymweld â Phrifysgol Bangor oll wedi cyfrannu at y gwaith o farcio llwybrau cerdded drwy Goed Felenrhyd a Llennyrch.
Gan ddefnyddio plaeniau, cynion, paent a choed sydd wedi cwympo fel rhan o’n gwaith adfer coetir hynafol, mae’r gwirfoddolwyr wedi sicrhau bod arwyddion clir i dywys cerddwyr ar hyd y llwybrau melyn, glas a choch drwy’r safle.
Gallwch weld eu gwaith llaw hefyd ar y blychau adar ac ystlumod sydd wedi’u gosod yn y coedwigoedd neu ar hyd y gwrychoedd. Yn y gwrychoedd hynny fe welwch lasbrennau – mae’r rhain wedi’u tyfu o hadau a gasglwyd gan wirfoddolwyr o’r coed hŷn, iach. Bu ein cyfeillion yn Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri yn tyfu’r hadau hynny yn eu meithrinfa goed ym Mhlas Tan y Bwlch gerllaw, gan sicrhau bod ein coed yma o darddiad lleol.
Mae aelodau’r cyhoedd hefyd wedi chwarae rôl drwy wirfoddoli’n anffurfiol i fesur ein coed hynaf, ac mae’r wybodaeth hon ar gael ar ein map Rhestr Coed Hynafol ar-lein. Rydym yn gobeithio eu bod yn defnyddio eu sgiliau newydd yn awr i ganfod a mesur enghreifftiau gwych ledled Cymru gyfan!
Cadwch lygad am ein fideos ar y daith 360 hon am y Rhestr Coed Hynafol a sut y gallwch chi roi cynnig ar wirfoddoli – naill ai yma yn Llennyrch neu o’ch cartref eich hun.
Llun: Gwirfoddolwyr yn mesur a llifio pren - Kirsten Manley / WTML
Blwch ystlumod
Cartref dros dro i ystlumod
Mae ystlumod yn un o’r rhywogaethau gwarchodedig allweddol yn Ardal Cadwraeth Arbennig Llennyrch. Mae blychau ystlumod yn darparu lleoedd i orffwys neu glwydo, gan ymestyn cynefinoedd i ystlumod ar draws y safle.
Mae coed a gwympwyd fel rhan o’n gwaith adfer coetir hynafol yng Nghoed Felenrhyd wedi’u sychu, eu torri a’u mesur i helpu ein gwirfoddolwyr i greu’r cynefinoedd arbennig hyn ar gyfer ystlumod.
Pren heb ei drin sydd orau i ystlumod am eu bod yn sensitif i arogleuon. Gadewir bwlch o 15-20cm uwchben gris o rigolau er mwyn i’r ystlumod allu dringo i fyny i’r blwch yn rhwydd. Mae ceudod y blwch yn ddigon dwfn i gynnal tymheredd aer cyson a rhoi ymdeimlad o ddiogelwch i’r ystlumod.
Mae nifer o’r blychau ystlumod wedi’u gosod mewn lleoliadau heulog ar hyd y gwrychoedd a’r llinellau coed yn Llennyrch, sy’n sicrhau bod y blychau yn parhau i fod yn gynnes a bod digon o fwyd ar gael yn lleol. Mae’r gwrychoedd yn darparu cynefin i bryfed baru, bridio a bwydo.
Rydym yn ddiolchgar i’r gwirfoddolwyr sy’n ymuno â ni yn ein sesiynau gwirfoddoli misol a gynhelir mewn cydweithrediad â Chymdeithas Eryri.
Llun: Bocs ystlumod pren ynghlwm wrth goeden onnen - Phillip Formby / WTML
Cennau prin
Maen nhw’n edrych fel ysgyfaint!
Mae cennau'n organebau a ffurfir pan fo rhywogaethau ffwng ac un neu fwy o organebau eraill, fel arfer alga, yn byw mewn perthynas symbiotaidd. Maen nhw’n chwarae rhan bwysig yn ecoleg coetiroedd ac maen nhw’n fioddangosyddion o lygredd amgylcheddol, newid yn yr hinsawdd a pharhad ecolegol.
Mae cennau ar goed yn darparu cysgod, bwyd a microgynefinoedd pwysig ar gyfer infertebratau bach. Mae'r rhain yn eu tro yn ysglyfaeth i bryfed ac adar mwy. Gallan nhw hefyd gynnal rhywogaethau eraill o ffyngau parasitig. Mae cennau hefyd yn darparu llawer o wasanaethau ecosystem eraill, er enghraifft y gylchred garbon a chadw dŵr.
Gelwir llysiau'r ysgyfaint yn gennau deiliog, ac yn aml maen nhw’n llachar, yn irlas ac yn wyrdd pan fyddan nhw’n wlyb. Pan fyddan nhw’n iach gallan nhw dyfu’n fawr iawn. Ar un adeg tyfai Lobaria pulmonaria fel yr un yma ar hen goed derw, ynn, llwyfenni a choed eraill ledled y DU, ond maen nhw bellach wedi'u cyfyngu i Ucheldir yr Alban, gyda rhai’n tyfu ar wasgar yn Sir Benfro, Dartmoor, New Forest ac yma yng ngogledd Cymru.
Yn ffodus i ymwelwyr, mae llawer o'r cennau hardd a phrin hyn i’w gweld ar ein derw hynafol yma wrth fynedfa Maentwrog!
Llun: Lobaria pulmonaria / Nature Picture Library / Alamay Stock
Clefyd (Chalara) coed ynn
Mae coed heintiedig yn parhau i gefnogi’r rhywogaethau sy’n ddibynnol arnynt. Ein nod yw cadw pob coeden cyhyd ag y bo’n bosibl, ond mae penderfyniadau rheoli coetir yn cael eu dylanwadu’n fawr gan ystyriaethau iechyd a diogelwch.
Achosir clefyd coed ynn gan y ffwng Hymenoscyphus fraxineus a chyfeirir ato’n aml fel clefyd (Chalara) coed ynn. Unwaith y bydd coeden wedi’i heintio, mae’r clefyd yn aml yn angheuol. Gall y clefyd ladd coeden yn uniongyrchol drwy weithredoedd y pathogen, neu’n anuniongyrchol drwy ei gwanhau i’r pwynt lle bydd yn fwy agored i ymosodiadau gan blâu neu bathogenau eraill.
Mae angen rhoi sylw arbennig i goed hynafol a nodedig, fel yr un yma yn Llennyrch, os ydynt wedi’u heintio. Mae’r goeden arwyddocaol hon yn agos iawn at lwybr y fferm, felly rydym wedi cynnal gwaith at ddibenion iechyd a diogelwch. Yn hytrach na’i chwympo, rydym wedi gweithredu’r hyn a elwir yn ‘lleihau’r corun’. Mae hyn yn cynnal nodweddion unigryw’r goeden gyhyd â phosibl.
Cedwir y pren o’r corun sydd wedi’i ddymchwel ar y ddaear o amgylch y goeden er mwyn darparu pren marw ar gyfer bioamrywiaeth. Mae pren sy’n pydru yn rhan hanfodol o gynefin y coetir. Mae’n darparu cartref i lawer o rywogaethau na allant oroesi fel arall, yn ogystal ag ailgylchu maetholion yn ôl i’r pridd.
Llun: Dail yn pydru ar goeden fyw - Phillip Formby / WTML
Coed derw
Llannerch yng nghanol y coed
Mae coetiroedd derw mes digoes yn ne Eryri yn ffurfio un o’r ardaloedd pwysicaf ar gyfer cadwraeth natur coetiroedd yn Ewrop. Mae pobl ar hyd yr oesoedd wedi gwerthfawrogi a dibynnu ar y coed hyn yn gyfartal.
Wrth grwydro llwybrau Llennyrch, efallai y sylwch fod llawer o’r coed derw mwy hygyrch yn ymddangos o’r un maint ac oedran, gyda rhai yn tyfu fel coesynnau lluosog. Mae hyn yn arwydd bod blociau o goetir yn ôl pob tebyg wedi cael eu torri neu eu prysgoedio yn y gorffennol. Mae'r coetir ei hun yn hynafol ond credwn mai dim ond canrif oed yw llawer o'r coed. Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, roedd galw mawr am bren ym Mhrydain yn golygu bod llawer o goedwigoedd fel hyn wedi colli llawer o’u coed.
Mae pobl leol hŷn yn cofio tynnu canghennau ochr y coed derw i’w helpu i dyfu’n syth a heb geinciau. Canfuom dystiolaeth hefyd o ddulliau rheoli coetir yn y gorffennol ar ffurf hen bwll llifio. Cyn llifiau cadwyn, byddai coed yn cael eu torri gyda llifiau mawr â dwy ddolen. Daw’r gair ‘underdog’ gan y rhai a gafodd y dasg anffodus o fynd i lawr i bydew gyda gwaelod y llif, lle’r oedd yr holl flawd llif yn bwrw glaw arnynt oddi fry!
Byddai’r coed derw yn cael eu hollti hefyd i greu pyst ar gyfer ffensys a gatiau, traddodiad sydd wedi’u hadfywio gan Coed Cadw. Bydd cael gwared ar ychydig o goed bob yn hyn a hyn yn helpu i greu ardaloedd o olau sy’n fuddiol i gen a glasbrennau ifanc, gan wneud y coetir yn fwy amrywiol ei strwythur yn ogystal â darparu pren defnyddiol ar gyfer atgyweirio ffiniau.
Arferai Coed Felenrhyd fod yn rhan o Ystâd fawreddog Oakley, oedd â’i melin llif ei hun. Byddai coed o Ystâd Oakley wedi’u defnyddio i greu trawstiau rheilffyrdd ac i adeiladu llongau, a fu’n cludo llechi o Ffestiniog i bob rhan o’r byd. Defnyddiwyd rhisgl derw hefyd i drin lledr: proses sy’n troi crwyn amrwd yn lledr ystwyth a gwydn.
Llun: Coed derw wedi'u gorchuddio â mwsogl a chen - Phillip Formby / WTML
Coeden ffenics
Nid yw pob coeden syrthiedig yn farw
Efallai y byddwch yn sylwi ar rai coed sydd wedi’u torri neu sydd wedi cwympo yn ein coedwigoedd. Rydym yn hoffi hyn! Mae coed sydd wedi cwympo, sy’n farw ac yn pydru yn cynyddu bioamrywiaeth coetiroedd. Nid yw pob coeden syrthiedig yn farw....gallant godi fel y ffenics o’r fflam!
Dyna yn wir yw enw’r math hwn o goeden: coeden ffenics. Er ei bod ar ei hochr, fe welwch fod ei dail yn parhau i ddeilio yn y gwanwyn, mae hadau’n cael eu gwasgaru yn yr hydref ac mae bywyd newydd yn dechrau tyfu yn y craciau a’r holltau.
Pan fydd gwirfoddolwyr yn cofnodi coed hynafol a hen, byddant yn cadw llygad am yr hen rai sydd wedi cwympo a chofnodi’r rhain hefyd.
Cadwch lygad am ein coed hynafol a hen ar y daith hon i gael mwy o wybodaeth am y Rhestr Coed Hynafol a sut i gofnodi enghreifftiau byw, gwych!
Llun: Coeden wedi cwympo gyda thyfiant newydd - Phillip Formby / WTML
Coedwigoedd Glaw y Byd
Mae coedwigoedd glaw tymherus, a elwir hefyd yn ‘goetiroedd yr Iwerydd’, i’w cael mewn ardaloedd sy’n cael eu dylanwadu gan y môr.
Mae’r mannau hyn yn cael llawer iawn o law, maent yn llaith iawn, ac nid yw’r tywydd yn newid rhyw lawer drwy gydol y flwyddyn.
Mae’r cynefin unigryw a hynafol yma o goed derw, bedw, onnen, pinwydd a chyll, yn fwy amrywiol byth oherwydd y llennyrch, clogfeini, clegyrau, dyfnentydd, a’r ceunentydd sydd yno.
Mae coedwigoedd glaw yn y Deyrnas Unedig yn rhan o fïom Coedwigoedd Glaw Tymherus Arfordirol.
Mae’r math yma o gynefin yn brin ym mhob rhan o’r byd, ac mae rhai yn dweud ei fod o dan fwy o fygythiad na’r coedwigoedd glaw trofannol.
Mae’r mannau gwyrdd ar y map hwn yn dangos pa mor brin yw’r math yma o gynefin.
Oherwydd y newidiadau yn ein hinsawdd, a’r dirywiad mewn bioamrywiaeth, mae’n hanfodol ein bod yn gwarchod y safleoedd prin a gwerthfawr hyn.
Coed Felenrhyd a Llennyrch yw un o’r ychydig goedwigoedd glaw yng nghanolbarth a gogledd Cymru lle rydyn ni, ynghyd â’n partneriaid ym Mhrosiect Coedwigoedd Glaw Celtaidd Cymru, yn monitro ein rheolaeth sensitif drwy fynd ati i adfer coetiroedd hynafol, hybu pori cadwraethol, a chael gwared ar rywogaethau goresgynnol.
Llun: Map o'r byd yn nodi lleoliadau coedwigoedd glaw tymherus byd-eang - Maphobbyist / Wikimedia
Llun: Map o'r byd yn nodi lleoliadau coedwigoedd glaw tymherus byd-eang - Maphobbyist / Wikimedia
Cyfeirbwyntiau
Dod o hyd i’ch ffordd o gwmpas
Cadwch lygad am ein cyfeirbwyntiau i’ch tywys ar hyd y tri llwybr drwy Coed Felenrhyd a Llennyrch.
Mae Llwybr Llennyrch yn 3 cilomedr o hyd (2 filltir) a gall fod yn galed mewn rhannau. Mae’r llwybr yn eich arwain heibio i Ffermdy hanesyddol Llennyrch, yna drwy’r caeau a’r goedwig coed derw a llwybrau y mae cenedlaethau o ffermwyr wedi’u cerdded. Chwiliwch am ffyngau gwych yn yr hydref, ac yn y gwanwyn cadwch lygad am ddyfodiad yr adar magu, fel y gwybedog brith.
Mae’r llwybrau yn laswelltog yn bennaf gyda rhai ardaloedd priddlyd a all fod yn wlyb. Mae un gamfa ris a chroesfan nant heb ei phontio. Mae’n rhaid cadw cŵn ar dennyn oherwydd mae defaid, ceffylau a gwartheg yn pori yn aml ar hyd y llwybrau hyn.
Mae’r Cylch y Ceunant tua 3.75 cilomedr o hyd (2.5 milltir). Fe sylwch ar fioamrywiaeth ryfeddol y fferm ucheldir draddodiadol hon. Wrth i’r llwybr droelli o Lyn Trawsfynydd drwy’r cynefinoedd amrywiol cadwch lygad am gyfoeth o fywyd gwyllt o fadfallod i lysiau’r afu chapiau cwyr i delor y coed!
Mae rhai rhannau serth, creigiog a dwy groesffordd afon heb eu pontio. Gall y ddaear fod yn wlyb a mawnog mewn mannau, ond mae’n werth yr ymdrech os gallwch ymdopi! Unwaith eto, gwnewch yn siŵr fod cŵn ar dennyn oherwydd y defaid a’r gwartheg sy’n pori.
Yn olaf, Cylch Felenrhyd yw ein llwybr mwyaf egnïol o tua 3.8 cilomedr (2.5 milltir) o hyd. Mae rhaeadrau’r goedwig a’r rhedyn cain yn hudolus ar unrhyw adeg o’r flwyddyn. Dilynwch yn ôl traed arwyr y Mabinogion ac archwilio’r goedwig law hudolus Geltaidd hon!
Mae’r llwybr hwn yn gul a phriddlyd yn bennaf a gall fod yn fwdlyd pan fydd yn wlyb. Mae rhai grisiau serth, gwreiddiau coed agored ac ambell ardal agored sy’n edrych dros y ceunant. Rhaid cadw cŵn ar dennyn oherwydd mae ein porwyr cadwraeth ar waith.
Llun: Panel cyfeiriadu yn dangos llwybrau drwy'r coed - WTML
Cymdeithas Eryri
Cefnogi gwirfoddoli ar raddfa tirwedd!
Rydym wedi bod yn cydweithio â Chymdeithas Eryri ers blynyddoedd lawer bellach. Fel elusen gadwraeth sy’n gweithio gyda chymunedau lleol, sefydliadau, busnesau ac unigolion ar draws Parc Cenedlaethol Eryri, mae Cymdeithas Eryri yn dod ag amrywiaeth o wirfoddolwyr o bob cwr o’r wlad i Goed Felenrhyd a Llennyrch er mwyn iddynt allu profi’r coetir unigryw a’r tir fferm cyfagos.
Diolch i waith y gwirfoddolwyr, rydym wedi gallu achub miloedd o hadau coed, a’u plannu mewn coetiroedd eraill ar hyd a lled yr ystâd, ac mewn lleoliadau eraill. Maent hefyd wedi helpu i gynnal y llwybrau ar draws ein hystâd, ac wedi cael gwared ar lawer iawn o rywogaethau goresgynnol!
Gyda chefnogaeth gan gontractwyr yr ystâd, a gan ddefnyddio’r pren a gasglwyd fel rhan o’n gwaith i adfer coetiroedd hynafol, mae gwirfoddolwyr wedi creu pyst marcio yn ogystal â blychau adar ac ystlumod sydd wedi’u gosod yn y coetir.
Mae brwdfrydedd Cymdeithas Eryri dros hyrwyddo, ysbrydoli a dyfnhau gwybodaeth a gwerthfawrogiad pobl o Eryri, ei threftadaeth, ei chynefinoedd a’i bywyd gwyllt, yn eu gwneud yn bartner perffaith ar gyfer sicrhau bod pobl leol ac ymwelwyr sy’n ymweld â’r ardal yn chwarae rhan weithredol yn y gwaith o warchod, diogelu, ac ehangu ein coetiroedd ar draws gogledd orllewin Cymru.
Llun: Gwirfoddolwyr Cymdeithas Eryri yn sefyll y tu ôl i resi o flychau adar - Kylie Jones Mattock
Dilyn y daith 360 gradd hon
Defnyddio'r bar offer:
Darllenwch y cyflwyniad i Goed Felenrhyd a Llennyrch, ein cyfranwyr a’n cyllidwyr yn y tab Ynghylch.
Defnyddiwch y tab Mynediad i ddysgu am y dirwedd yn y goedwig law a pham ein bod am ei chadw mor naturiol â phosib.
Cliciwch ar un o’r 360 o’r pwyntiau a restrir yn y tab 360 i fynd â chi yn syth at y pwynt hwnnw.
Gallwch hefyd ddefnyddio'r tab Map i gael golwg cyffredinol o’r coetir a’r fferm gan nodi lle mae’r pwyntiau 360, cliciwch ar enw’r ardal a bydd yn mynd â chi’n syth yno. Cliciwch ar yr X yng nghornel dde uchaf y map i gau’r tab Map.
Os ydych chi eisiau gweld yr amrywiaeth o blanhigion ac anifeiliaid sy’n cael eu cofnodi gan ein ffotograffwyr talentog, cliciwch ar y tab Oriel.
Symud drwy’r coetir:
I symud o un pwynt 360 i un arall fel pe baech yn cerdded drwy’r coetir, cliciwch ar y labeli ffrâm oren gyda disg wedi’i labelu gyda 360 yn y gornel dde uchaf.
Mae pob 360 yn seiliedig yn fras ar wahanol agweddau ar ein gwaith neu’r hyn sydd gan y coetir i’w gynnig.
Cliciwch ar y labeli ffrâm werdd gydag eicon gwybodaeth i ddarllen rhagor am ein gwaith
Cliciwch ar y labeli ffrâm werdd gydag eicon chwarae i wylio ffilm fer a ddatblygwyd ar y cyd â’n gwirfoddolwyr a’n staff
I fynd yn ôl i’r 360, cliciwch ar y ddisg werdd gydag X ynddi.
Gall yr eicon gosodiadau ar waelod y bar offer wella eich profiad drwy newid i’r sgrin lawn. Gallwch ddewis clywed y sain neu ei ddiffodd a gallwch ddiffodd y Mannau Poblogaidd a’r Bar Offer i weld darlun llawn o’r lleoliad rydych chi ynddo. Cliciwch ar y dair llinell yng nghornel chwith uchaf y sgrin i fynd yn ôl i’r bar offer. Cliciwch X i gau’r ddewislen gosodiadau.
Chwiliwch am ein pensetiau realiti rhithwir (VR) ar ein stondin mewn rhai o’r sioeau mawr.
Llun: Sampl o'r daith 360 yn dangos yr eiconau llywio - Lee Harrison Mellor / WTML
Enwau caeau hanesyddol
Canfyddiadau o fapiau degwm
Mae ein gwirfoddolwyr ymchwil hanesyddol wedi bod yn cymharu mapiau degwm â’r mapiau o Fferm Llennyrch i ganfod sut y defnyddiwyd y caeau yn y gorffennol.
Cynhyrchwyd y mapiau degwm rhwng 1838 a 1850 yn dilyn Deddf Cymudo’r Degwm 1836, a sicrhaodd y byddai’r holl drethi a dalwyd i’r eglwys yn cael eu talu gydag arian yn hytrach na chynnyrch. Mae’r holl fapiau degwm wedi’u cysylltu i ddogfennau dosraniad sy’n rhestru’r erwau, y degwm taladwy, enwau’r tirfeddianwyr a’r deiliaid tir, y defnydd a wneir o’r tir ac, yn y rhan fwyaf o achosion, enwau’r caeau sydd hefyd yn gallu dynodi’r defnydd hanesyddol a wnaed o’r tir.
Mae’r mapiau degwm ar gyfer ardal Llennyrch yn disgrifio’r defnydd tir fel tir âr, dolydd, porfa, coed neu dir pori coediog. Mae hyn yn dynodi’r amrywiaeth eang o weithgaredd ffermio a fu, sy’n nodweddiadol o’r cyfnod.
Ystyr Llennyrch neu Lannerch (mae sawl sillafiad) yw ‘llecyn agored mewn coedwig’, ar gyfer ceirw yn wreiddiol fwy na thebyg, ond yn ddiweddarach ar gyfer defnydd amaethyddol.
Mae enwau’r caeau hefyd yn rhoi syniad o’r defnydd a wnaed o’r tir, a allai ddyddio’n ôl i gyfnod llawer cynharach na dyddiad y mapiau. Er enghraifft:
• Bryn Polwn – bryn polyn, a allai fod yn arwydd o brysgoedio
• Buarth Lloiau, Cae’r Lloiau – cae’r lloeau
• Cae’r Odyn – cae odyn, calchfaen yn ôl pob tebyg ar gyfer gwrteithio'r tir
• Yr Arddlas – tir aredig
• Cae’r Defaid – cae y defaid
• Bryn y Fedwen – bryn bedw
Mae’n amlwg, dros amser, bod caeau Llennyrch wedi’u defnyddio at ddibenion ffermio neu goetir i gefnogi gofynion y fferm. Rydym yn parchu ac yn glynu at y traddodiad o ffermio yma. Ein strategaeth yw cynnwys coed mewn ffordd sensitif er budd anifeiliaid y fferm ac incwm ein porwr, a darparu cynefin amrywiol yr un pryd er mwyn cynyddu bioamrywiaeth a lliniaru’r newid yn yr hinsawdd.
Llun: Cae - Phillip Formby / WTML
Ffermdy Llennyrch
Plasty o’r 16eg Ganrif yn Eryri
Adeiladwyd ffermdy Llennyrch tua 1569 ac mae’n enghraifft wych o blasty yn Eryri, gyda lle tân cegin mawr a grisiau carreg troellog. Cafodd ei adeiladu cyn y plasty cyntaf ym mhlas Tan y Bwlch gerllaw.
Mae gennym rai cipluniau o fywyd cynnar yn Llennyrch. Y tenant enwog cyntaf oedd William Evans, a bu ei farwolaeth ym 1837 ar ei ffordd adref drwy Goed Felenrhyd yn destun sibrydion gwyllt o ddwyn a llofruddiaeth. Dywedir y gallech weld llythrennau ei enw wedi’u cerfio ar foncyff yn ei eiliadau olaf, neu ôl carnau ei geffyl. Beth bynnag fu amgylchiadau ei farwolaeth, fe adawodd ystâd sylweddol ar ei ôl.
Mae cofnodion Cyfrifiad yn dechrau ym 1841 yn dangos pedwar annedd - a gofnodwyd fel Cany Coed Bach, Llanyrch, Lanyrch Cwt Bach a Llanyrch Bach - lle’r oedd wyth aelod o’r teulu Evans yn byw a deuddeg o bobl eraill a oedd yn llafurwyr, gweision neu’n blant 8 mis i 80 oed.
O 1851 i 1901, roedd tair cenhedlaeth o’r teulu Evans yn byw yn Llennyrch. Yr oedd y penteulu, John Evans, yn 86 oed ym 1901. Erbyn 1911, roedd y ffermdy wedi’i drosglwyddo i’w ail fab, William. Roedd chwaer William, Margaret, yn helpu fel morwyn laeth ac roedd eu cefnder, Richard, yn gweithio fel certmon a marchog. Tyfodd tirddaliad Llennyrch o 200 i 550 acer yn ystod y cyfnod hwn ac roedd yn cefnogi criw o gertmyn, gweision a chowmyn, ond erbyn 1911 dim ond pum preswyliwr oedd yn byw yno.
Mae Nel Griffiths, a fu’n gweithio fel morwyn i Richard a Margaret Evans yn eu henaint, yn cofio ei chyfnod yn ffermdy Llennyrch fel bywyd caled a chorfforol ac yn un cyfoethog yng nghanol byd natur. Ymhlith ei hoff atgofion mae bwydydd cartref, iach di-rif - uwd, llaeth enwyn, medd a physgod o Lyn Llennyrch - ac ymgasglu gyda’r nos yng ngolau’r tân mawn a brwynwellt.
Llun: Carreg gornel gyda dyddiad wedi'i gerfio ynddi - Rory Francis / WTML
Field barn
Sub heading here
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Morbi rhoncus lacus eros, nec lobortis sapien pharetra at. Pellentesque eu pharetra tortor, et tempus dolor. Suspendisse ultrices vulputate tortor nec euismod.
Proin vel sem id sapien tincidunt ultrices et et lorem. Suspendisse ultrices tristique ante, quis rhoncus nibh iaculis vitae. Mauris gravida sed dui ac gravida. Sed ultricies nisi metus, in ultricies ligula facilisis sit amet. Etiam id ex quis felis lobortis tristique. Phasellus vel porttitor tortor, sit amet pellentesque turpis.
Nam ornare at nibh eget venenatis. Nullam cursus metus tincidunt, tempus odio ac, tincidunt lectus. Donec nulla mi, condimentum ac faucibus in, consectetur nec lectus. Praesent ex enim, sollicitudin a dictum at, interdum sit amet augue. Vivamus auctor ultrices dui. Cras egestas ipsum vitae massa condimentum condimentum. Sed molestie fringilla diam nec euismod. In posuere mauris eget ex molestie, vitae efficitur lacus auctor.
Fusce vitae consectetur turpis. Praesent semper euismod sapien, eget viverra enim venenatis sed. Nunc dolor lorem, faucibus in vulputate sed, tempus sed elit. Nullam tincidunt viverra purus eget condimentum. Fusce congue dictum bibendum.
Llun: Delweddu strwythur ysgubor newydd - WTML
Future forest
Sub heading
Lead copy
Body copy
Gwirfoddolwr Ymchwil Hanesyddol
Darganfod hen enwau a defnydd o’n hystâd
Drwy ddod o hyd i ffeithiau diddorol am yr enwau a roddwyd ar y tir yn y gorffennol, a sut cafodd y tir ei ddefnyddio, mae ein ymchwilwyr hanes gwirfoddol yn dod ag agweddau diwylliannol a threftadaeth ein gwaith yn fyw. Cadwch lygad am enwau’r caeau hyn ar ein gatiau wrth i chi ymweld â’n safleoedd ledled Cymru.
Mae wedi bod yn ddiddorol darganfod bod gan rai caeau ar y fferm enwau sy’n gysylltiedig â choed, sy’n awgrymu eu bod yn ardaloedd coediog ar un adeg. Ar sail y wybodaeth hon, a chynllun rheoli’r safle, mae’n bosibl yr awn ni ati i gymhwyso egwyddorion amaeth-goedwigaeth i’r caeau hyn, lle gall anifeiliaid barhau i bori, a lle bydd coed yn tyfu fel cysgodfannau neu fel ffiniau o amgylch y cae. Neu, gallem adael i’r cae adfywio’n naturiol i fod yn ardal goediog fel yr arferai fod.
Rydym yn ddiolchgar iawn i Dave Crowley a Brian Palmer, yr ymchwilwyr hanes, am eu gwaith yng Nghoed Felenrhyd a Llennyrch.
Ewch i’r ffermdy, y parlwr godro, a’r ysgubor i ddysgu mwy am y wybodaeth yr oeddent wedi’i darganfod am yr ardaloedd hyn.
Llun: David Crowley Ymchwilydd Hanesyddol Gwirfoddol yn tynnu llun - Kirsten Manley / WTML
Gwrychoedd
Arferion hanesyddol i sicrhau dyfodol bioamrywiol
Mae gwrychoedd yn rhan o draddodiad amaeth-goedwigaeth hynafol ynghyd â phori tir coed. Ynghyd â choed hynafol a chynefinoedd ymyl caeau, mae gwrychoedd yn ffurfio rhwydwaith cynefinoedd helaeth sy’n hanfodol i fywyd gwyllt.
Mae ein ffermwr tenant, Arwel, yn deall bod gwrychoedd yn darparu buddiannau ymarferol i’w arferion ffermio: diogelu da byw rhag tywydd eithafol, cynorthwyo bioamrywiaeth, lliniaru llifogydd a gwella adnoddau pridd, carbon a dŵr.
Gwyddom fod gwrychoedd yn rhan o’n treftadaeth naturiol a bod nodweddion amrywiol yn bwysig i wahanol rywogaethau bywyd gwyllt. Er mwyn cefnogi mwy o rywogaethau yn ystod cyfnodau blodeuo a ffrwytho amrywiol, rydym yn gwneud yn siŵr ein bod yn amrywio cyfansoddiad y coed yn ein gwrychoedd.
Ystlumod
Mae darparu nodweddion tirwedd llinol fel gwrychoedd yn bwysig i ystlumod. Gall gwrychoedd, ymylon coetiroedd a ffosydd i gyd ffurfio llwybrau cymudo rhwng safleoedd clwydo a mannau bwyta. Gall ystlumod lywio'r dirwedd yn well a dod o hyd i gysgod rhag y gwynt wrth hedfan. Gyda’n rhwydwaith o wrychoedd sydd wedi’u cysylltu’n dda a nodweddion llinol eraill yn nhirwedd Llennyrch, gall llawer o rywogaethau o ystlumod ehangu eu gallu i chwilota a chlwydo.
Llun: Yn tyfu glasbrennau gwrychoedd a choeden aeddfed y tu mewn i gae wedi'i ffensio - Phillip Formby / WTML
Gwybodaeth am Coed Felenrhyd a Llennyrch
Gwarchod a gwella treftadaeth naturiol a diwylliannol
Mae’n dirwedd unigryw lle mae cadwraeth yn cwrdd â ffermio, yn gwarchod arferion amaethyddol traddodiadol tra’n cynyddu gorchudd coed. Mae pori coetir ysgafn yn darparu’r amodau gorau posibl ar gyfer mwsoglau, cennau a llysiau’r afu prin a geir mewn amodau coedwig law yn unig. Gyda dyfnentydd serth, llwybrau tonnog, gweundir garw a nentydd swnllyd, gadewch i ni fynd â chi i gorneli cudd y dirwedd anghysbell hon y mae ond ychydig o bobl wedi’i phrofi.
Bydd y daith hon yn datgelu mwy am ein gwaith, i’ch helpu i gynllunio eich ymweliad neu i ymgolli yng ngolygfeydd a synau coedwig law werthfawr Cymru. Defnyddiwch y tabiau yn y bar offer i’ch tywys.
I ymchwilio’n ddyfnach i hanes, i ecoleg ac i reolaeth ein coedwigoedd glaw neu i ddysgu sut rydyn ni’n cefnogi tirfeddianwyr, ewch i wefan Coed Cadw. I gael rhagor o wybodaeth a chanllawiau am warchod ein coedwigoedd glaw yng Nghymru, ewch i wefan Coedwigoedd Glaw Celtaidd Cymru.
Ydy’r daith wedi’ch ysbrydoli? Helpwch ni i warchod treftadaeth ein coetiroedd drwy gofnodi coed hynafol, gwirfoddoli gyda ni neu gyfrannu arian i gefnogi ein gwaith yn y dyfodol.
Mae’r daith hon wedi bod yn bosibl drwy’r Gronfa Rhwydweithiau Natur a ddarparwyd gan y Gronfa Dreftadaeth, ar ran Llywodraeth Cymru. Rydyn ni’n diolch i’n staff a’n Gwirfoddolwyr Ymchwil Hanesyddol, David Crowley a Brian Palmer, am eu cefnogaeth i ddatgelu hanes Fferm Llennyrch.
Tynnwyd y lluniau gan: Rory Francis, Phillip Formby, Kylie Jones-Mattock, Ben Lee, Kirsten Manley, Jordan Mansfield, Jonathan Need and Ben Porter. Cafodd y ffilmiau eu cynhyrchu gan Phillip Formby a Culture Colony.
Llun: Coed gwyrddlas coedwig law, rhedyn, mwsoglau a chen o amgylch pyllau o ddŵr mewn craig - Phillip Formby / WTML
Hen Gennau
Thelotrema petractoides
Mae dŵr yn bwysig i lawer o blanhigion yn y goedwig law. Mae rhai rhywogaethau o gen angen amodau alcalïaidd a dim ond ar hen risgl y deuir o hyd iddynt. Gall rhisgl ddod yn fwy alcalïaidd wrth i’r goeden fynd yn hŷn, felly mae rhywogaethau fel ynn - sydd â rhisgl â pH (alcali) cymharol uchel - yn gartref i lawer o rywogaethau. Yn wir, mae tua 536 o rywogaethau cen yn gysylltiedig â choed ynn!
Mae hyn i gyd yn tanlinellu pa mor hanfodol y gall un goeden hynafol fod i'n rhywogaethau o genau amrywiol.
Mae coetir hynafol yn dir lle mae coed wedi bod yn tyfu’n barhaus ers amser maith.
Oherwydd hyn, mae coedwigoedd hynafol yn arbennig o bwysig ar gyfer cenau gan eu bod yn darparu amgylchedd lle gall cen ffynnu, a chael llonydd. Mae angen hyn ar gennau gan eu bod yn cymryd amser hir i ddatblygu, gan dyfu dim ond 1-2mm y flwyddyn.
Llun: Thelotrema pectractoides - Alistair Hotchkiss
Living legends
Sub heading
Lead copy
Body copy
Lle i dyfu
Gwneud lle i’r goedwig ehangu
Yn aml, fe welwn raniad sydyn rhwng coetir trwchus a thir agored. Mae’r coed yn stopio’n sydyn wrth linell y ffens ac mae’r caeau agored yn dechrau. Ond, yn yr amodau cywir, gall coetiroedd ehangu’n naturiol i greu trawsnewidiad graddol, meddal o lannerch neu brysgwydd i gynefin goediog.
Mae cynefinoedd meddal ar ymylon coetiroedd yn cefnogi amrywiaeth uwch o rywogaethau, yn arbennig os ydynt yn cynnwys cyfran dda o lwyni. Er enghraifft, maent yn darparu cilfachau i adar fel bras melyn a choch y berllan yn ogystal ag infertebratau megis gwenyn y derw, y fritheg a'r brychan du a gwyn. Gallent hefyd glustogi coetiroedd hynafol rhag siociau sydyn fel stormydd neu lygredd maethol neu gemegol sy'n lledaenu o dir cyfagos.
Yma rydym wedi gwthio’r ffens i ffwrdd oddi wrth y llinell goed a bydd yn galluogi i goed ifanc sefydlu’n naturiol ar hyd ymyl y coetir. Mae adfywio naturiol llwyddiannus yn ddibynnol ar nifer o ffactorau gwahanol. Mae hadau coed yn cael eu dosbarthu dros ardal eang, naill ai gan y gwynt neu adar a mamaliaid, ond mae adfywio yn digwydd yn agos at y coed lle maent wedi disgyn. Mae angen cilfach glir ar hadau yng nghanol llystyfiant trwchus er mwyn gallu gwreiddio. Wrth iddynt egino a thyfu, mae’n rhaid iddynt osgoi pori dwys gan lygod, cwningod, ysgyfarnogod, da byw, geifr gwyllt neu geirw.
Mae’r rhan fwyaf o goed yn dibynnu ar fathau penodol o ffyngau mycorhisol (gwraidd) i gael maetholion o’r pridd. Mae coed yn elwa o fod yn agos at rywogaethau eraill o lwyni a choed sydd â chyfres debyg o ffyngau defnyddiol – gall glasbrennau ifanc gael gwybodaeth a maetholion o’r pridd a hyd yn oed gan goed eraill.
Llun: Ardal o laswellt eang rhwng coetir a wal derfyn - Phillip Formby / WTML
Mynediad
Mae ein gwefan yn cynnwys canllawiau ar sut mae cyrraedd y tri phwynt mynediad i Goed Felenrhyd a Llennyrch. Chwiliwch am Coed Felenrhyd a Llennyrch ar ein tudalen Visit Woods.
Yn y coetir hwn, mae’r llwybrau’n llydan wrth y mynedfeydd ac yna’n culhau’n raddol i fod yn llwybrau cul, serth, troellog ac anwastad. Er mwyn osgoi effeithio ar yr ecoleg fregus yma, mae rhai pontydd cul a gellir croesi dwy nant ar gerrig camu gyda rhaff yn ganllaw.
Nid yw’r coetir hwn yn addas i ddefnyddwyr cadeiriau olwyn. Rydyn ni eisiau cynnig profiad cynhwysol a chyfoethog o Goed Felenrhyd a Llennyrch i gynifer o bobl â phosibl, felly rydyn ni’n eich gwahodd i grwydro’r goedwig law a’r fferm drwy’r daith 360 gradd rithwir hon.
Photo: Camau i fyny allt serth - Jordan Mansfield / WTML
Parking
Sub heading
Lead copy
Body copy
Plannu coed heb ffensys
Sefydlu coed mewn ardaloedd ucheldir gyda thir pori
Mae ‘plannu coed heb ffensys’ yn dechneg sydd wedi’i phrofi a ddefnyddir gennym i dyfu nifer fach o goed ar dir sy’n cael ei bori gan anifeiliaid fferm.
Mae’r dechneg yn cynnwys plannu coed mewn ardaloedd lle na fydd gwartheg neu ddefaid yn pori – mewn llwyni eithin, ymysg mieri neu mewn ardaloedd creigiog. Mae hyn yn cynyddu’r gorchudd coed, ac yn darparu ardal gysgodol i’r da byw.
Yn absenoldeb ffensys, gall bioamrywiaeth ffynnu a gall ffynonellau hadau'r dyfodol gynyddu. Gall coed ifanc fanteisio ar ddulliau amrywiol o ddiogelwch naturiol, gan alluogi i gynefinoedd coediog dyfu mewn tirwedd wedi’i phori a fyddai’n amhosibl fel arall, heb allgáu anifeiliaid (gosod ffensys i gadw da byw draw) neu newid y defnydd o’r tir yn gyfan gwbl.
Mae plannu heb ffensys yn gysyniad syml iawn, ond mae yna lawer o elfennau i’w hystyried gyda’i gilydd. Mae deall cynildeb technegau pori a lleoli coed yn hollbwysig ar gyfer llwyddiant.
Yn ogystal â gwella’r dirwedd a helpu bywyd gwyllt, mae’r dull yn darparu llawer o fuddiannau i ffermwyr: mae’r coed yn darparu cysgod a lloches i dda byw; ni chollir unrhyw dir pori unrhyw amser wrth i’r coed sefydlu; ni fydd unrhyw newid i’r defnydd a wneir o’r tir oherwydd mae’r ardaloedd yn parhau i fod yn amaethyddol yn hytrach na dod yn goedwigoedd; bydd llai o eithin a rhedyn wrth i’r coed ddatblygu canopi, sy’n galluogi i lystyfiant mwy amrywiol dyfu rhwng ac o dan y coed; mae cynefinoedd coediog yn cael eu creu.
Llun: Glasbren bedw pum mlwydd oed yn tyfu ymhlith llwyni eithin pigog - Kirsten Manley / WTML
Plannu hadau yn uniongyrchol
Hau’n uniongyrchol yn y pridd
Mae hau hadau lleol, yn hytrach na phlannu eginblanhigion, yn dynwared prosesau naturiol, fel gwiwerod a sgrechod y coed yn claddu mes.
Mae ein dull o ddatblygu cydnerthedd yn wyneb newid yn yr hinsawdd yn canolbwyntio ar gasglu a thyfu hadau yn yr un ardal gan mai nhw sydd wedi addasu orau i’r amgylchiadau lleol. Fel arfer, rydyn ni’n plannu’r coed ifanc mewn caeau fel hyn, ond yma rydyn ni’n defnyddio techneg hau uniongyrchol.
Mae hadau’n cael eu casglu o wahanol rannau o’r coetir cyfagos ac yn cael eu gwasgaru neu eu claddu ychydig o dan y pridd, gan adael i fyd natur wneud ei waith yn naturiol.
Dim ond yr hadau mwyaf iach a chryf fydd yn egino i fod yn eginblanhigion, yn union fel y byddent pe baent wedi syrthio’n uniongyrchol o’r goeden. Un o’r manteision ychwanegol o ddefnyddio'r dechneg hon yw ein bod yn lleihau’r costau tyfu a thrafnidiaeth, ac yn lleihau’r effaith a gawn ar yr amgylchedd.
Mae’n debygol y bydd y coed yn ymsefydlu fymryn yn arafach ac y byddant yn llai unffurf nag y byddent pe baent yn cael eu plannu, ond bydd hyn yn creu cynefin coetir mwy naturiol a chadarn yn y pen draw. Mae hefyd yn debygol o fod yn fwy addas i rai rhywogaethau nag eraill, felly byddwn yn monitro beth sy’n gweithio’n dda a byddwn yn addasu ein cynlluniau ar gyfer y dyfodol yn unol â hynny.
Llun: Hadau cyll mewn llaw - Kirsten Manley / WTML
Polypody
Sub heading
Lead copy
Body copy
Pont Iorwg
O groesfannau pobl i bont werdd
Mae Pont Iorwg yn bont restredig Gradd II o'r 18fed ganrif neu o bosibl hyd yn oed yn gynharach. Roedd yn rhan o'r llwybrau masnach (y cyfeirir atynt hefyd fel llwybrau ceffylau pwn) a oedd yn rhan o’r prif lwybrau trafnidiaeth ledled y DU ac ymhellach i Ewrop.
Arferai porthmyn a "phacwyr" deithio dros y bont hon gan anelu o Harlech i gyfeiriad Maentwrog cyn i’r ffordd bresennol gael ei hadeiladu wrth y fynedfa i Goed Felenrhyd.
Roedd pont ceffylau pwn yn wahanol i bontydd eraill gan ei bod fel arfer yn llai na 6 troedfedd (1.8 m) o led, heb unrhyw barapetau neu rai isel iawn. Roedd hyn yn caniatáu i geffylau a oedd weithiau'n cario basgedi llawn brethyn, grawn neu gynnyrch arall groesi mewn rhes, yn ddirwystr.
Roedd ffrwd Afon Prysor a oedd yn llifo o dan y bont yn groesfan haws nag afon letach Dwynant y mae'n llifo iddi. Yn rhai o chwedlau'r Mabinogi awgrymir mai'r man lle mae'r nant hon yn cyfarfod afon Dwyryd, yw lleoliad bedd y cymeriad Pryderi.
Fe'i gelwir yn Bont Iorwg oherwydd yr eiddew sy’n tyfu ac yn hongian dros ei hochrau, mae'r bont hon, dros amser, wedi datblygu ei hecosystem ei hun o blanhigion isel a bryoffytau. Byddem yn croesawu gwirfoddolwyr monitro bywyd gwyllt newydd i'n helpu i ganfod yn union faint o rywogaethau y mae'n eu cynnal.
Mae'n dal yn bosibl ei defnyddio, ond cymerwch ofal wrth ei chroesi.
Llun: Pont garreg fwaog dros yr afon wedi'i gorchuddio ag eiddew - Hannah Nunn
Pori yn y coetir
Mae anifeiliaid sy’n pori wedi gwneud cyfraniad pwysig i greu’r cynefin arbennig hwn ac maent yn parhau i fod yn hollbwysig ar gyfer ei oroesiad yn y tymor hir.
Pan gymerodd Coed Cadw yr awenau i reoli’r fferm, daeth gyda diadell o tua 300 o ddefaid cynefin. Daw anifeiliaid cynefin o linell ddi-dor sydd wedi byw mewn un ardal agored dros genedlaethau, gan addasu i'r amgylchedd lleol penodol, ei gyfleoedd a'i heriau. Tra bod y defaid hyn bellach yn ffynnu yng nghoedwigoedd, caeau a ffriddoedd Llennyrch, ni fyddai da byw a fewnforir wedi addasu cystal i’r safle.
Mae pori yn hollbwysig ar gyfer cynnal isdyfiant agored. Mae'r isdyfiant yn ffafrio bryoffytau llai cystadleuol a chennau sy'n hoff o olau a dyma'r cynefin nythu a ffafrir ar gyfer adar mudol fel telor yr helyg. Heb ardaloedd i bori, byddai llus a mieri yn goruchafu yn gyflym, fel y gwnaethant yng Nghoed Felenrhyd gerllaw, cyn ailgyflwyno anifeiliaid pori.
Fodd bynnag, gallwch gael gormod o beth da. Yn y tymor hwy, os bydd gormod o bori, yna bydd y rhedyn a blodau blasus y coetir yn cael eu bwyta ac ni fydd eginblanhigion ifanc yn cael unrhyw gyfle i dyfu a lledaenu drwy’r coetir.
Nid yw defaid yn gwneud fawr ddim i greu aflonyddwch. Gall ychydig o aflonyddwch helpu i greu cilfachau i hadau coed a rhywogaethau amrywiol eraill wreiddio. Am y rheswm hwn, rydym yn edrych ar sut y gellid defnyddio gwartheg i ysgogi prosesau naturiol yn y cynefinoedd amrywiol ar y safle.
Yn y gorffennol, byddai’r fferm wedi cynnal buches fechan o wartheg – a fyddai’n cael eu godro yn Fuches Dwll yng Ngheunant Geifr – geifr, llond llaw o ddefaid, ceffylau gwaith a mochyn neu ddau fwy na thebyg. Byddai’r pori cymysg wedi helpu i gynnal y cynefinoedd o werth natur uchel a welwn heddiw.
Llun: Defaid yn edrych trwy fwsogl wedi eu gorchuddio - Phillip Formby / WTML
Pren marw sefyll
Cadw pren sy’n marw ac sydd wedi marw
Gall pren marw a phren sy’n pydru roi argraff negyddol. Wrth gerdded drwy goedwig, efallai y bydd pobl yn gweld boncyffion wedi pydru neu ganghennau wedi torri ac yn meddwl bod y coetir yn afiach neu'n beryglus.
Er nad yw coed marw a rhai sy’n marw fel arfer yn achosi llawer o risg i bobl ac eiddo, rhaid i reolwyr coetiroedd bwyso a mesur y risgiau diogelwch yn erbyn eu gwerth ecolegol enfawr.
Mae llawer o chwilod yn dibynnu ar bren marw i ddatblygu eu larfa. Gelwir y rhain yn chwilod saprolycsig, sy'n deillio o'r gair Groeg - sapros -sy'n golygu 'wedi pydru' a xylon sy'n golygu 'pren'. Mae eu lindys yn aml yn bwydo ar bren wedi’i feddalu yn sgil dadelfennu ffwngaidd, neu ar y cyrff ffwngaidd eu hunain. Trwy dyllu i mewn i’r pren maen nhw hefyd yn cael rhywfaint o amddiffyniad rhag ysglyfaethwyr. At ei gilydd, credir bod angen pren marw ar ryw adeg yn eu cylchred bywyd ar tua 650 o rywogaethau chwilod y DU.
Lle mae larfa chwilen mae yna anifeiliaid sy'n arbenigo mewn cael gafael arnyn nhw. Mae nifer o adar coetir wedi datblygu pigau cryf, tafodau hir ac ymddygiadau i'w helpu i dynnu infertebratau allan o bren marw. Hefyd, mae'n well gan gnocell y coed bren marw sy’n sefyll er mwyn tyllu i greu nyth - ac efallai y bydd ystlumod ac adar eraill sy’n nythu mewn tyllau yn defnyddio’r rhain maes o law.
Llun: Cnocell Fraith Fwyaf - Maurice Walker / WTML
Rhedyn
Rheoli rhedyn er mwyn sefydlu coed
Yma, rydym yn treialu gwahanol ddulliau o dyfu coed mewn ardaloedd o redyn trwchus. Rydym yn canolbwyntio ar ganfod a oes angen rheoli rhedyn er mwyn cytrefu coed yn llwyddiannus.
Rydym yn cynnal profion drwy rannu’r ardal yn adrannau, a chynnal gwahanol ? ym mhob un. Rydym yn awyddus i ddysgu a yw’n bosibl tyfu coed yma ac a yw’n fuddiol cynnal rhaglen rheoli rhedyn am un flwyddyn neu fwy ar safle i wella’r amodau i hadau egino a dechrau tyfu.
Bydd torri’r rhedyn yn ôl yn lleihau cystadleuaeth ac yn galluogi i olau gyrraedd y ddaear. Fodd bynnag, gallai hyn hefyd dorri unrhyw dyfiant coed nad ydynt yn hawdd eu gweld yn anfwriadol.
Mae gwaith monitro parhaus yn bwysig yma, i’n helpu i ddeall y manteision a’r anfanteision o dechnegau rheoli gwahanol. Bydd yn ein galluogi i wneud penderfyniadau gwybodus ar y safle hwn ac ar safleoedd eraill yn y dyfodol. Bob blwyddyn cynhelir adolygiad cyn symud ymlaen gyda gwaith y flwyddyn ganlynol. Yna gallwn asesu’r adwaith o fflora’r ddaear a hadau coed cyn penderfynu ar y cam nesaf mwyaf priodol. Mae hyn hefyd yn atal gweithgarwch diangen ar y safle er mwyn diogelu amser ac adnoddau gwerthfawr.
Dros amser, wrth i’r coed aeddfedu, bydd y rhedyn yn lleihau o dan ganopi’r coed oherwydd bod llai o olau. Bydd rhywogaethau eraill yn ffynnu a bydd bioamrywiaeth yn cynyddu o ganlyniad. Bydd yr angen i reoli rhedyn yn lleihau hefyd.
Llun: Cae rhedyn - Phillip Formby / WTML
Rhedynen Ffilmog Wilson
Hymenophyllum wilsonii, a elwir hefyd yn Rhedynach Teneuwe Wilson
Os edrychwch chi’n ofalus ar y mwsoglau a’r cennau sy’n tyfu ar gerrig a boncyffion coed yng Nghoed Felenrhyd a Llennyrch, mae’n bosibl y gwelwch chi’r rhedyn ddyfrllyd hon yn tyfu yn eu plith.
Sylwch ar y dail tryleu tenau, a’r gwythiennau’n tyfu'r holl ffordd i ben y dail, sef un o nodweddion y math yma o redyn.
Mae’n ffynnu mewn amodau llaith a thywyll, ac mae’n gallu ymdopi â chyfnod byr o sychder. Mewn amodau cynhesach, ac heb ddŵr, mae’r rhedyn yn crebachu ac yn edrych fel pe bai wedi marw, ond fel mwsoglau, daw yn ôl yn fyw pan fydd digon o ddŵr ar gael unwaith eto.
Yn yr amodau cywir, gall ffurfio clystyrau dwys gan ddefnyddio eu rhisomau hirion.
Edrychwch yn fanylach ar y bryoffytau eraill sy’n dal y lleithder yn y goedwig law hon.
Llun: Rhedynach Teneuwe Wilson - David Whitaker / Alamy Stock
Stand caniau llaeth
Cofio arferion ffermio’r gorffennol
Credwn fod y nodwedd anghyffredin hon yn stand caniau llaeth. Silff isel wedi’i chreu yn y wal sy’n wynebu’r gogledd: byddai hyn wedi helpu i gadw’r caniau llaeth yn oer wrth aros i’r llaeth gael ei gasglu gan gert.
Byddai’r llwybr ger y stand caniau llaeth wedi cysylltu’r fferm yn Llennyrch ag eiddo fel Gyfynys a Tŷ’n Twll i’r dwyrain a’r de-ddwyrain. Byddai llwybrau wedi cysylltu drwy’r hyn a elwir yn A470 yn awr, a ddechreuodd ei hoes fel llwybr Rhufeinig fwy na thebyg ac erbyn y 1820 roedd yn ffordd dyrpeg bwysig. Byddai cysylltiadau rheilffordd wedi bodoli yma hyd yn oed, ar ôl i Reilffordd Y Bala a Ffestiniog agor ym 1882.
Roedd standiau caniau llaeth neu ‘hincs’ yn cael eu defnyddio’n gyffredin o’r 19eg ganrif o leiaf hyd at y 1970au, pan ddechreuwyd defnyddio tanceri llaeth. Mae gwartheg wedi bod yn rhan bwysig o economi’r fferm cyn belled yn ôl â’r 19eg ganrif, pan adeiladwyd llawer o’r ysguboriau gwartheg a welwn wedi’u dosbarthu ar draws y dirwedd leol.
Yn y dyfodol, bydd gwartheg yn rhan o’r dirwedd unwaith eto yn Llennyrch. Mae eu pori a'u haflonyddu defnyddiol ar haen y ddaear o fudd i'r cynefinoedd coediog ac agored arbennig hynny sydd wedi'u ffurfio gan eu presenoldeb hanesyddol.
Llun: Wal gerrig sych fechan gyda silff - Phillip Formby / WTML
Stinky stitca
Sub heading
Lead copy
Body copy
Ymsefydlu naturiol
Rhoi help llaw
Ymsefydlu naturiol yw’r broses sy’n galluogi coed a llwyni i hunan-hadu a gwasgaru. Gall fod yn rhatach, yn ffordd o ddefnyddio llai o lewys plastig nag wrth blannu coed, a helpu i greu coetiroedd yn gyflym.
Mae coetir sy’n ymsefydlu naturiol yn gartref i goed lleol sy’n ffynnu mewn amodau lleol. Mae’r dull hwn yn sicrhau bod geneteg coed yn amrywiol, gan gefnogi eu gallu i addasu i glefydau a'n hinsawdd newidiol. Mae hefyd yn cynhyrchu strwythur anwastad, naturiolaidd, sy'n galluogi i amrywiaeth o rywogaethau fodoli.
Mae’r dull ymsefydlu naturiol hefyd yn osgoi’r risg o fewnforio plâu a chlefydau newydd. Mae’n bosibl y bydd y coed ifanc yn gallu gwrthsefyll pwysau yn well, er enghraifft sychder, am nad ydynt erioed wedi dioddef y straen o gael eu trawsblannu. Yn ogystal, mae ymsefydlu naturiol am ddim ac mae’n gynaliadwy – nid oes cost i dirfeddianwyr ar gyfer y coed, ac nid oes unrhyw allyriadau’n cael eu creu o’u tyfu a’u cludo!
Mae bodau dynol yn ddiamynedd iawn a gall ymsefydlu naturiol ddigwydd braidd yn araf ac anrhagweladwy. Weithiau mae angen plannu neu ymsefydlu gyda chymorth, er enghraifft drwy hau hadau yn uniongyrchol, er mwyn cyflawni cymysgedd, dwysedd neu amserlen benodol o rywogaethau. Yn union fel y mae sgrech y coed yn helpu i wasgaru coed derw trwy gladdu mes, felly hefyd y gall pobl ledaenu hadau coed o ffynonellau lleol.
Gellir lluosogi helyg mewn mannau gwlyb drwy gymryd toriadau a gall hyn, yn ei dro, helpu i weithredu fel arloeswyr, gan baratoi’r ffordd i goed eraill sefydlu mewn tir asidig. Gellir plannu coed unigol hefyd i fod yn ffynhonnell hadau ar gyfer y genhedlaeth nesaf. Bydd gwirfoddolwyr yn ein helpu gyda'r tasgau hyn dros y blynyddoedd nesaf wrth i'n coetir ehangu'n raddol.
Llun: hadau bedw yn hongian o goeden - Margaret Barton / WTML
Yr ysgubor
Gofod datblygu sgiliau
Er bod ein ffermwr tenant, Arwel, yn gwneud defnydd o’n hysgubor dan do ar gyfer cneifio a brechu ei ddefaid, rydym yn credu bod gan yr ysgubor awyr agored yma yn Llennyrch lawer o botensial.
Rydym yn rhagweld gofod wedi’i orchuddio â phren lle gall ein gwirfoddolwyr gasglu a phrosesu pren. Mae adfer coetiroedd hynafol yn darparu gofod ar gyfer goleuni a thyfiant newydd. Rydym yn defnyddio dulliau sensitif sy’n cynnwys ceffylau yn tynnu’r coed, sy’n cael ei drawsnewid yn gynhyrchion defnyddiol ar gyfer gweddill y safle.
Gall ein contractwyr ddefnyddio’r gofod hwn i gynorthwyo myfyrwyr a gwirfoddolwyr i ddatblygu sgiliau i greu pyst ffensys, giatiau a meinciau i’w gosod o amgylch y safle.
Mae meinciau yn hollbwysig i ymwelwyr sydd angen seibiannau rheolaidd ar hyd ein llwybrau. Mae ein gwirfoddolwyr yn falch o gael cyfrannu at wneud Coed Felenrhyd a Llennyrch yn safle sy’n fwy hygyrch i gynulleidfa fwy.
Rydym hefyd yn rhagweld gofod lle gall y cyhoedd, yn ystod rhai o’n digwyddiadau cerdded, ymgasglu o dan loches i ddysgu am y fioamrywiaeth gynyddol ar y safle hwn.
Gwyliwch y gofod hwn!